Sanskrit

ब्राह्मणक्षत्रियविशां शूद्राणां च परन्तप ।

कर्माणि प्रविभक्तानि स्वभावप्रभवैर्गुणैः ॥

18.41

Translittération

brāhmaṇakṣatriyaviśāṃ śūdrāṇāṃ ca parantapa |

karmāṇi pravibhaktāni svabhāvaprabhavairguṇaiḥ ||

Par Sanskrit System · Brouillon automatique · @indic-transliteration/sanscript 1.3.3

Traduction

हे परंतप! ब्राह्मण, क्षत्रिय और वैश्यों के तथा शूद्रों के कर्म स्वभाव से उत्पन्न गुणों द्वारा विभक्त किए गए हैं

D’après la feuille du propriétaire · +1 de plus

Mot à mot

Par Sanskrit System · Brouillon automatique · claude-opus-5-5 · 2026-11-08

Explication

श्रीकृष्ण सामाजिक व्यवस्था की ओर मुड़ते हैं। ब्राह्मण, क्षत्रिय, वैश्य और शूद्र, उस समय के समाज के इन चार वर्णों के कर्म, हर व्यक्ति के स्वभाव से उत्पन्न गुणों के अनुसार बाँटे गए हैं। यह श्लोक सामाजिक भूमिकाओं को विशेषाधिकार पर नहीं, भीतरी गुणों पर आधारित करता है। पाठक लम्बे समय से इस पर विचार करते आए हैं कि इसका अर्थ जन्म से तय व्यवस्था है या स्वभाव और कार्य का मेल। आगे का प्रसंग हर वर्ण का उसके विशिष्ट गुणों और कार्यों के द्वारा वर्णन करता है।

Par Sanskrit System · Brouillon automatique · claude-opus-5-5 · 2026-11-08