Sanskrit

सत्त्वं रजस्तम इति गुणाः प्रकृतिसम्भवाः ।

निबध्नन्ति महाबाहो देहे देहिनमव्ययम् ॥

14.5

Translittération

sattvaṃ rajastama iti guṇāḥ prakṛtisambhavāḥ |

nibadhnanti mahābāho dehe dehinamavyayam ||

Par Sanskrit System · Brouillon automatique · @indic-transliteration/sanscript 1.3.3

Traduction

हे अर्जुन! सत्त्वगुण, रजोगुण और तमोगुण -ये प्रकृति से उत्पन्न तीनों गुण अविनाशी जीवात्मा को शरीर में बाँधते हैं

D’après la feuille du propriétaire · +1 de plus

Mot à mot

Par Sanskrit System · Brouillon automatique · claude-opus-5-5 · 2026-11-08

Explication

श्रीकृष्ण प्रकृति से उत्पन्न तीन गुणों का नाम लेते हैं: सत्त्व, अर्थात् स्पष्टता या शुद्धता; रजस्, अर्थात् आवेग या सक्रियता; और तमस्, अर्थात् जड़ता या अन्धकार। ये मिलकर देहधारी आत्मा को, जो स्वयं अविनाशी है, शरीर से बाँधते हैं। गुण शब्द का अर्थ रस्सी का धागा भी होता है, और कुछ पाठक इसमें तीन धागों का बिम्ब देखते हैं जो बटकर एक डोरी बनते हैं और आत्मा को बाँधते हैं। अध्याय का शेष भाग हर गुण की परीक्षा करता है: वह कैसे प्रकट होता है, कैसे बाँधता है और कहाँ ले जाता है। लक्ष्य केवल वर्गीकरण नहीं, मुक्ति है।

Par Sanskrit System · Brouillon automatique · claude-opus-5-5 · 2026-11-08