Sanskrit

नभःस्पृशं दीप्तमनेकवर्णं

व्यात्ताननं दीप्तविशालनेत्रम् ।

दृष्ट्वा हि त्वां प्रव्यथितान्तरात्मा

धृतिं न विन्दामि शमं च विष्णो ॥

11.24

Translittération

nabhaḥspṛśaṃ dīptamanekavarṇaṃ

vyāttānanaṃ dīptaviśālanetram |

dṛṣṭvā hi tvāṃ pravyathitāntarātmā

dhṛtiṃ na vindāmi śamaṃ ca viṣṇo ||

Par Sanskrit System · Brouillon automatique · @indic-transliteration/sanscript 1.3.3

Traduction

क्योंकि हे विष्णो! आकाश को स्पर्श करने वाले, दैदीप्यमान, अनेक वर्णों से युक्त तथा फैलाए हुए मुख और प्रकाशमान विशाल नेत्रों से युक्त आपको देखकर भयभीत अन्तःकरण वाला मैं धीरज और शान्ति नहीं पाता हूँ

D’après la feuille du propriétaire · +1 de plus

Mot à mot

Par Sanskrit System · Brouillon automatique · claude-opus-5-5 · 2026-11-08

Explication

अर्जुन बताते हैं कि रूप आकाश तक पहुँचा है, अनेक रंगों में चमक रहा है, उसके मुख फैले हैं और नेत्र विशाल और दहकते हुए हैं। उनका अन्तरात्मा काँप उठा है, और वे कहते हैं कि उन्हें न धृति, अर्थात् धैर्य, मिलता है, न शम, अर्थात् शान्ति। ये ठीक वही गुण हैं जिन्हें विकसित करना गीता उन्हें सिखाती आई है। दर्शन इन्हें छीन लेता है, यह दिखाते हुए कि बिना सहारे का मानवीय संयम ऐसी शक्ति के सामने टिक नहीं सकता। वे श्रीकृष्ण को विष्णु कहते हैं, रूप के पीछे के देवता को पहचानते हुए। यह श्लोक पूर्ण भीतरी उथल-पुथल की स्वीकारोक्ति है, जो उन्हें दया की प्रार्थना की ओर ले जाएगी।

Par Sanskrit System · Brouillon automatique · claude-opus-5-5 · 2026-11-08