Sanskrit

रूपं महत्ते बहुवक्त्रनेत्रं

महाबाहो बहुबाहूरुपादम् ।

बहूदरं बहुदंष्ट्राकरालं

दृष्ट्वा लोकाः प्रव्यथितास्तथाहम् ॥

11.23

Translittération

rūpaṃ mahatte bahuvaktranetraṃ

mahābāho bahubāhūrupādam |

bahūdaraṃ bahudaṃṣṭrākarālaṃ

dṛṣṭvā lokāḥ pravyathitāstathāham ||

Par Sanskrit System · Brouillon automatique · @indic-transliteration/sanscript 1.3.3

Traduction

हे महाबाहो! आपके बहुत मुख और नेत्रों वाले, बहुत हाथ, जंघा और पैरों वाले, बहुत उदरों वाले और बहुत-सी दाढ़ों के कारण अत्यन्त विकराल महान रूप को देखकर सब लोग व्याकुल हो रहे हैं तथा मैं भी व्याकुल हो रहा हूँ

D’après la feuille du propriétaire · +1 de plus

Mot à mot

Par Sanskrit System · Brouillon automatique · claude-opus-5-5 · 2026-11-08

Explication

भय व्यक्तिगत हो जाता है। अर्जुन फिर से अनगिनत मुख, नेत्र, भुजाएँ, जंघाएँ, चरण और उदर गिनाते हैं, पर अब वे अनेक भयानक और नुकीली दाढ़ें भी जोड़ते हैं। वे कहते हैं, लोक व्याकुल हैं, और मैं भी। स्तुति में यह पहली बार है जब वे अपने भय का सीधे नाम लेते हैं। दाढ़ें उस निगलने वाले बिम्ब का आरम्भ करती हैं जो अगले श्लोकों पर छाया रहेगा। महाबाहो, जो सम्बोधन प्रायः अर्जुन के लिए आता है, यहाँ श्रीकृष्ण की ओर मुड़ गया है, जिनकी भुजाएँ अब गिनी नहीं जा सकतीं। अपने बल पर गर्व करने वाला योद्धा एक कहीं बड़े बल के सामने है।

Par Sanskrit System · Brouillon automatique · claude-opus-5-5 · 2026-11-08