Sanskrit

अनेकबाहूदरवक्त्रनेत्रं

पश्यामि त्वां सर्वतोऽनन्तरूपम् ।

नान्तं न मध्यं न पुनस्तवादिं

पश्यामि विश्वेश्वर विश्वरूप ॥

11.16

Translittération

anekabāhūdaravaktranetraṃ

paśyāmi tvāṃ sarvato'nantarūpam |

nāntaṃ na madhyaṃ na punastavādiṃ

paśyāmi viśveśvara viśvarūpa ||

Par Sanskrit System · Brouillon automatique · @indic-transliteration/sanscript 1.3.3

Traduction

हे सम्पूर्ण विश्व के स्वामिन्! आपको अनेक भुजा, पेट, मुख और नेत्रों से युक्त तथा सब ओर से अनन्त रूपों वाला देखता हूँ। हे विश्वरूप! मैं आपके न अन्त को देखता हूँ, न मध्य को और न आदि को ही

D’après la feuille du propriétaire · +1 de plus

Mot à mot

Par Sanskrit System · Brouillon automatique · claude-opus-5-5 · 2026-11-08

Explication

अर्जुन श्रीकृष्ण को हर ओर देखते हैं, अनगिनत भुजाओं, उदरों, मुखों और नेत्रों वाले, एक ऐसे रूप में जिसकी कोई सीमा नहीं। वे कोई किनारा, केन्द्र या आरम्भ खोजते हैं और कुछ नहीं पाते। ये शब्द पिछले अध्याय की प्रतिध्वनि हैं, जहाँ श्रीकृष्ण ने अपने को प्राणियों का आदि, मध्य और अन्त कहा था; अब अर्जुन पाते हैं कि विश्वरूप में इन्हें ढूँढा भी नहीं जा सकता। वे श्रीकृष्ण को विश्वरूप कहते हैं, अर्थात् जिनका रूप स्वयं विश्व है, और यही शब्द इस दर्शन का प्रचलित नाम बना। श्लोक उस चक्कर को पकड़ता है जो किसी सीमाहीन वस्तु को देखने से आता है।

Par Sanskrit System · Brouillon automatique · claude-opus-5-5 · 2026-11-08