Sanskrit

द्यूतं छलयतामस्मि तेजस्तेजस्विनामहम् ।

जयोऽस्मि व्यवसायोऽस्मि सत्त्वं सत्त्ववतामहम् ॥

10.36

Translittération

dyūtaṃ chalayatāmasmi tejastejasvināmaham |

jayo'smi vyavasāyo'smi sattvaṃ sattvavatāmaham ||

Par Sanskrit System · Brouillon automatique · @indic-transliteration/sanscript 1.3.3

Traduction

मैं छल करने वालों में जूआ और प्रभावशाली पुरुषों का प्रभाव हूँ। मैं जीतने वालों का विजय हूँ, निश्चय करने वालों का निश्चय और सात्त्विक पुरुषों का सात्त्विक भाव हूँ

D’après la feuille du propriétaire · +1 de plus

Mot à mot

Par Sanskrit System · Brouillon automatique · claude-opus-5-5 · 2026-11-08

Explication

यह श्लोक एक आश्चर्य रखता है। छल करने वालों में श्रीकृष्ण द्यूत हैं, अर्थात् पासे का खेल। अर्जुन के लिए यह उदाहरण पीड़ादायक है, क्योंकि छल से भरे द्यूत में ही पाण्डवों ने अपना राज्य खोया था और उसी से यह युद्ध हुआ। आशय छल की प्रशंसा नहीं, बल्कि यह कथन है कि चतुराई के सबसे प्रबल रूप भी अन्ततः एक दिव्य शक्ति पर ही निर्भर हैं। फिर श्लोक तेज, विजय, दृढ़ निश्चय और सज्जनों के सत्त्व की ओर मुड़ता है। अध्याय के आरम्भ की तरह यहाँ भी प्रकाश और छाया को साथ-साथ रखा गया है।

Par Sanskrit System · Brouillon automatique · claude-opus-5-5 · 2026-11-08