Sanskrit

अक्षराणामकारोऽस्मि द्वन्द्वः सामासिकस्य च ।

अहमेवाक्षयः कालो धाताहं विश्वतोमुखः ॥

10.33

Translittération

akṣarāṇāmakāro'smi dvandvaḥ sāmāsikasya ca |

ahamevākṣayaḥ kālo dhātāhaṃ viśvatomukhaḥ ||

Par Sanskrit System · Brouillon automatique · @indic-transliteration/sanscript 1.3.3

Traduction

मैं अक्षरों में अकार हूँ और समासों में द्वंद्व नामक समास हूँ। अक्षयकाल अर्थात्‌ काल का भी महाकाल तथा सब ओर मुखवाला, विराट्स्वरूप, सबका धारण-पोषण करने वाला भी मैं ही हूँ

D’après la feuille du propriétaire · +1 de plus

Mot à mot

Par Sanskrit System · Brouillon automatique · claude-opus-5-5 · 2026-11-08

Explication

श्रीकृष्ण भाषा की ओर आते हैं। वर्णमाला के अक्षरों में वे अकार हैं, पहली ध्वनि, जिसे संस्कृत व्याकरण में हर दूसरे अक्षर में उपस्थित माना जाता है। समासों में वे द्वन्द्व हैं, वह समास जो दो समान पदों को साथ-साथ जोड़ता है, जैसे विपरीत भावों के जोड़े। फिर श्लोक अचानक फैल जाता है: वे वह काल हैं जो कभी समाप्त नहीं होता, और वह धाता हैं जो सबको धारण करते और विधान करते हैं, जिनका मुख हर दिशा में है। एक अक्षर से अनन्त काल तक की यह गति अध्याय की पद्धति को पकड़ती है, छोटे में विशाल को खोजना।

Par Sanskrit System · Brouillon automatique · claude-opus-5-5 · 2026-11-08