Sanskrit

तस्य सञ्जनयन्हर्षं कुरुवृद्धः पितामहः ।

सिंहनादं विनद्योच्चैः शङ्खं दध्मौ प्रतापवान् ॥

1.12

Translittération

tasya sañjanayanharṣaṃ kuruvṛddhaḥ pitāmahaḥ |

siṃhanādaṃ vinadyoccaiḥ śaṅkhaṃ dadhmau pratāpavān ||

Par Sanskrit System · Brouillon automatique · @indic-transliteration/sanscript 1.3.3

Traduction

कौरवों में वृद्ध बड़े प्रतापी पितामह भीष्म ने उस दुर्योधन के हृदय में हर्ष उत्पन्न करते हुए उच्च स्वर से सिंह की दहाड़ के समान गरजकर शंख बजाया

D’après la feuille du propriétaire · +1 de plus

Mot à mot

Par Sanskrit System · Brouillon automatique · claude-opus-5-5 · 2026-11-08

Explication

भीष्म शब्दों से नहीं, कर्म से उत्तर देते हैं। दुर्योधन की बेचैनी देखकर वृद्ध योद्धा सिंहनाद करते हैं और शंख बजाते हैं, जो युद्ध आरम्भ होने का परम्परागत संकेत है। उन्हें कुरुवृद्ध और पितामह कहा गया है, जो दोनों परिवारों पर उनके अधिकार को दर्शाता है। उनका उद्देश्य दुर्योधन को उत्साहित करना है, और यह श्लोक उस सिंहासन के प्रति उनकी निष्ठा दिखाता है जिसकी उन्होंने जीवन भर सेवा की है, भले ही इस युद्ध के विरुद्ध उन्होंने पहले चेतावनी दी थी। उनके शंख की ध्वनि से सेनाएँ हलचल में आ जाती हैं।

Par Sanskrit System · Brouillon automatique · claude-opus-5-5 · 2026-11-08