Verset 1.10
अपर्याप्तं तदस्माकं बलं भीष्माभिरक्षितम् ।
पर्याप्तं त्विदमेतेषां बलं भीमाभिरक्षितम् ॥
Translittération
aparyāptaṃ tadasmākaṃ balaṃ bhīṣmābhirakṣitam |
paryāptaṃ tvidameteṣāṃ balaṃ bhīmābhirakṣitam ||
Par Sanskrit System · Brouillon automatique · @indic-transliteration/sanscript 1.3.3
Traduction
भीष्म पितामह द्वारा रक्षित हमारी वह सेना सब प्रकार से अजेय है और भीम द्वारा रक्षित इन लोगों की यह सेना जीतने में सुगम है
D’après la feuille du propriétaire · +1 de plus
भीष्म द्वारा रक्षित हमारी सेना अपरिमित है, जबकि भीम द्वारा रक्षित उनकी सेना सीमित है।
Par Sanskrit System · Brouillon automatique · claude-opus-5-5 · 2026-11-08 · +1 de plus
Mot à mot
Par Sanskrit System · Brouillon automatique · claude-opus-5-5 · 2026-11-08
Explication
यह श्लोक अपर्याप्त और पर्याप्त शब्दों पर टिका है, जिनका अर्थ असीम और सीमित भी हो सकता है, और अपर्याप्त तथा पर्याप्त भी। एक अर्थ में दुर्योधन गर्व करते हैं कि उनकी सेना विशाल है और पाण्डव सेना छोटी। दूसरे अर्थ में वे मानते हैं कि वृद्ध भीष्म के अधीन उनकी सेना अपर्याप्त है, जबकि भीम के अधीन उनकी सेना पर्याप्त है। दोनों अर्थ परम्परा से माने जाते रहे हैं, और यह अस्पष्टता इस क्षण के अनुरूप है। दुर्योधन के शब्द आत्मविश्वासी लगते हैं, पर पूरा प्रसंग एक अशान्त मन को प्रकट करता है।
Par Sanskrit System · Brouillon automatique · claude-opus-5-5 · 2026-11-08