20 shlokas
- 1
अनित्ये कार्ये नित्यख्यातिः
anitye kārye nityakhyātiḥ
- 2
तद्यथा ध्रुवा पृथिवी ध्रुवा सचन्द्रतारका द्यौः अमृता दिवौकस इति
tadyathā dhruvā pṛthivī dhruvā sacandratārakā dyauḥ amṛtā divaukasa iti
- 3
तथाशुचौ परमबीभत्से काये शुचिख्यातिः
tathāśucau paramabībhatse kāye śucikhyātiḥ
- 4
उक्तं च
uktaṃ ca
- 5
स्थानाद्बीजाद् उपष्टम्भान्निःस्यन्दान्निधनाद् अपि
sthānādbījād upaṣṭambhānniḥsyandānnidhanād api
- 6
कायम् आधेयशौचत्वात्पण्डिता ह्य् अशुचिं विदुः
kāyam ādheyaśaucatvātpaṇḍitā hy aśuciṃ viduḥ
- 7
इत्यशुचौ शुचिख्यातिर्दृश्यते
ityaśucau śucikhyātirdṛśyate
- 8
नवेव शशाङ्कलेखा कमनीयेयं कन्या मध्वमृतावयवनिर्मितेव चन्द्रं भित्त्वा निःसृतेव ज्ञायते नीलोत्पलपत्रायताक्षी हावगर्भाभ्यां लोचनाभ्यां जीवलोकम् आश्वासयन्तीवेति कस्य केनाभिसंबन्धः भवति चैवम् अशुचौ शुचिविपर्यासप्रत्यय इति
naveva śaśāṅkalekhā kamanīyeyaṃ kanyā madhvamṛtāvayavanirmiteva candraṃ bhittvā niḥsṛteva jñāyate nīlotpalapatrāyatākṣī hāvagarbhābhyāṃ locanābhyāṃ jīvalokam āśvāsayantīveti kasya kenābhisaṃbandhaḥ bhavati caivam aśucau śuciviparyāsapratyaya iti
- 9
एतेनापुण्ये पुण्यप्रत्ययस्तथैवानर्थे चार्थप्रत्ययो व्याख्यातः
etenāpuṇye puṇyapratyayastathaivānarthe cārthapratyayo vyākhyātaḥ
- 10
तथा दुःखे सुखख्यातिं वक्ष्यति
tathā duḥkhe sukhakhyātiṃ vakṣyati
- 11
परिणामतापसंस्कारदुःखैर्गुणवृत्तिविरोधाच्च दुःखम् एव सर्वं विवेकिनः इति
pariṇāmatāpasaṃskāraduḥkhairguṇavṛttivirodhācca duḥkham eva sarvaṃ vivekinaḥ iti
- 12
तत्र सुखख्यातिर् अविद्या
tatra sukhakhyātir avidyā
- 13
तथानात्मन्य् आत्मख्यातिर्बाह्योपकरणेषु चेतनाचेतनेषु भोगाधिष्ठाने वा शरीरे पुरुषोपकरणे वा मनस्य् अनात्मन्य् आत्मख्यातिर् इति
tathānātmany ātmakhyātirbāhyopakaraṇeṣu cetanācetaneṣu bhogādhiṣṭhāne vā śarīre puruṣopakaraṇe vā manasy anātmany ātmakhyātir iti
- 14
तथैतद् अत्रोक्तम्
tathaitad atroktam
- 15
व्यक्तम् अव्यक्तं वा सत्त्वम् आत्मत्वेनाभिप्रतीत्य तस्य संपदम् अनुनन्दत्य् आत्मसंपदं मन्वानस्तस्य व्यापदम् अनुशोचत्य् आत्मव्यापदं मन्यमानः स सर्वो ऽप्रतिबुद्ध इति
vyaktam avyaktaṃ vā sattvam ātmatvenābhipratītya tasya saṃpadam anunandaty ātmasaṃpadaṃ manvānastasya vyāpadam anuśocaty ātmavyāpadaṃ manyamānaḥ sa sarvo 'pratibuddha iti
- 16
एषा चतुष्पदा भवत्य् अविद्या मूलम् अस्य क्लेशसंतानस्य कर्माशयस्य च सविपाकस्येति
eṣā catuṣpadā bhavaty avidyā mūlam asya kleśasaṃtānasya karmāśayasya ca savipākasyeti
- 17
तस्याश्चामित्रागोष्पदवद्वस्तु सतत्त्वं विज्ञेयम्
tasyāścāmitrāgoṣpadavadvastu satattvaṃ vijñeyam
- 18
यथा नामित्रो मित्राभावो न मित्रमात्रं किंतु तद्विरुद्धः सपत्नः
yathā nāmitro mitrābhāvo na mitramātraṃ kiṃtu tadviruddhaḥ sapatnaḥ
- 19
तथागोष्पदं न गोष्पदाभावो न गोष्पदमात्रं किंतु देश एव ताभ्याम् अन्यद्वस्त्वन्तरम्
tathāgoṣpadaṃ na goṣpadābhāvo na goṣpadamātraṃ kiṃtu deśa eva tābhyām anyadvastvantaram
- 20
एवम् अविद्या न प्रमाणं न प्रमाणाभावः किंतु विद्याविपरीतं ज्ञानान्तरम् अविद्येति
evam avidyā na pramāṇaṃ na pramāṇābhāvaḥ kiṃtu vidyāviparītaṃ jñānāntaram avidyeti

