25 shlokas
- 1
पुरुषः स्वामी दृश्येन स्वेन दर्शनार्थं संयुक्तः
puruṣaḥ svāmī dṛśyena svena darśanārthaṃ saṃyuktaḥ
- 2
तस्मात्संयोगाद्दृश्यस्योपलब्धिर्या स भोगः या तु द्रष्टुः स्वरूपोपलब्धिः सो ऽपवर्गः
tasmātsaṃyogāddṛśyasyopalabdhiryā sa bhogaḥ yā tu draṣṭuḥ svarūpopalabdhiḥ so 'pavargaḥ
- 3
दर्शनकार्यावसानः संयोग इति दर्शनं वियोगस्य कारणम् उक्तम्
darśanakāryāvasānaḥ saṃyoga iti darśanaṃ viyogasya kāraṇam uktam
- 4
दर्शनम् अदर्शनस्य प्रतिद्वंद्वीत्य् अदर्शनं संयोगनिमित्तम् उक्तम्
darśanam adarśanasya pratidvaṃdvīty adarśanaṃ saṃyoganimittam uktam
- 5
नात्र दर्शनं मोक्षकारणम् अदर्शनाभावाद् एव बन्धाभावः स मोक्ष इति
nātra darśanaṃ mokṣakāraṇam adarśanābhāvād eva bandhābhāvaḥ sa mokṣa iti
- 6
दर्शनस्य भावे बन्धकारणस्यादर्शनस्य नाश इत्य् अतो दर्शनज्ञानं कैवल्यकारणम् उक्तम्
darśanasya bhāve bandhakāraṇasyādarśanasya nāśa ity ato darśanajñānaṃ kaivalyakāraṇam uktam
- 7
किं चेदम् अदर्शनं नाम
kiṃ cedam adarśanaṃ nāma
- 8
किं गुणानाम् अधिकारः
kiṃ guṇānām adhikāraḥ
- 9
आहोस्विद्दृशिरूपस्य स्वामिनो दर्शितविषयस्य प्रधानचित्तस्यानुत्पादः स्वस्मिन्दृश्ये विद्यमाने दर्शनाभावः
āhosviddṛśirūpasya svāmino darśitaviṣayasya pradhānacittasyānutpādaḥ svasmindṛśye vidyamāne darśanābhāvaḥ
- 10
किम् अर्थवत्ता गुणानाम्
kim arthavattā guṇānām
- 11
अथाविद्या स्वचित्तेन सह निरुद्धा स्वचित्तस्योत्पत्तिबीजम्
athāvidyā svacittena saha niruddhā svacittasyotpattibījam
- 12
किं स्थितिसंस्कारक्षये गतिसंस्काराभिव्यक्तिः
kiṃ sthitisaṃskārakṣaye gatisaṃskārābhivyaktiḥ
- 13
यत्रेदम् उक्तम्
yatredam uktam
- 14
प्रधानं स्थित्यैव वर्तमानं विकाराकरणाद् अप्रधानं स्यात्तथा गत्यैव वर्तमानं विकारनित्यत्वाद् अप्रधानं स्यात्
pradhānaṃ sthityaiva vartamānaṃ vikārākaraṇād apradhānaṃ syāttathā gatyaiva vartamānaṃ vikāranityatvād apradhānaṃ syāt
- 15
उभयथा चास्य प्रवृत्तिः प्रधानव्यवहारं लभते नान्यथा
ubhayathā cāsya pravṛttiḥ pradhānavyavahāraṃ labhate nānyathā
- 16
कारणान्तरेष्व् अपि कल्पितेष्व् अपि समानश्चर्चः
kāraṇāntareṣv api kalpiteṣv api samānaścarcaḥ
- 17
दर्शनशक्तिर् एवादर्शनम् इत्येके
darśanaśaktir evādarśanam ityeke
- 18
प्रधानस्यात्मख्यापनार्था प्रवृत्तिर् इति श्रुतेः
pradhānasyātmakhyāpanārthā pravṛttir iti śruteḥ
- 19
सर्वबोध्यबोधसमर्थः प्राक्प्रवृत्तेः पुरुषो न पश्यति सर्वकार्यकरणसमर्थं दृश्यं तदा न दृश्यत इति
sarvabodhyabodhasamarthaḥ prākpravṛtteḥ puruṣo na paśyati sarvakāryakaraṇasamarthaṃ dṛśyaṃ tadā na dṛśyata iti
- 20
उभयस्याप्यदर्शनं धर्म इत्येके
ubhayasyāpyadarśanaṃ dharma ityeke
- 21
तत्रेदं दृश्यस्य स्वात्मभूतम् अपि पुरुषप्रत्ययापेक्षं दर्शनं दृश्यधर्मत्वेन भवति तथा पुरुषस्यानात्मभूतम् अपि दृश्यप्रत्ययापेक्षं पुरुषधर्मत्वेनेव दर्शनम् अवभासते
tatredaṃ dṛśyasya svātmabhūtam api puruṣapratyayāpekṣaṃ darśanaṃ dṛśyadharmatvena bhavati tathā puruṣasyānātmabhūtam api dṛśyapratyayāpekṣaṃ puruṣadharmatveneva darśanam avabhāsate
- 22
दर्शनज्ञानम् एवादर्शनम् इति केचिद् अभिदधति
darśanajñānam evādarśanam iti kecid abhidadhati
- 23
इत्येते शास्त्रगता विकल्पाः
ityete śāstragatā vikalpāḥ
- 24
तत्र विकल्पबहुत्वम् एतत्सर्वपुरुषाणाम्गुणानां संयोगे साधारणविषयम्
tatra vikalpabahutvam etatsarvapuruṣāṇāmguṇānāṃ saṃyoge sādhāraṇaviṣayam
- 25
यस्तु प्रत्यक्चेतनस्य स्वबुद्धिसंयोगः
yastu pratyakcetanasya svabuddhisaṃyogaḥ

