20 shlokas
- 1
दृशिमात्र इति दृक्शक्तिर् एव विशेषणापरामृष्टेत्य् अर्थः
dṛśimātra iti dṛkśaktir eva viśeṣaṇāparāmṛṣṭety arthaḥ
- 2
स पुरुषो बुद्धेः प्रतिसंवेदी
sa puruṣo buddheḥ pratisaṃvedī
- 3
स बुद्धेर्न सरूपो नात्यन्तं विरूप इति
sa buddherna sarūpo nātyantaṃ virūpa iti
- 4
न तावत्सरूपः
na tāvatsarūpaḥ
- 5
कस्मात्
kasmāt
- 6
ज्ञाताज्ञातविषयत्वात्परिणामिनी हि बुद्धिः तस्याश्च विषयो गवादिर्घटादिर्वा ज्ञातश्चाज्ञातश्चेति परिणामित्वं दर्शयति
jñātājñātaviṣayatvātpariṇāminī hi buddhiḥ tasyāśca viṣayo gavādirghaṭādirvā jñātaścājñātaśceti pariṇāmitvaṃ darśayati
- 7
सदाज्ञातविषयत्वं तु पुरुषस्यापरिणामित्वं परिदीपयति
sadājñātaviṣayatvaṃ tu puruṣasyāpariṇāmitvaṃ paridīpayati
- 8
कस्मात्
kasmāt
- 9
न हि बुद्धिश्च नाम पुरुषविषयश्च स्याद्गृहीतागृहीता चेति सिद्धं पुरुषस्य सदाज्ञातविषयत्वं ततश्चापरिणामित्वम् इति
na hi buddhiśca nāma puruṣaviṣayaśca syādgṛhītāgṛhītā ceti siddhaṃ puruṣasya sadājñātaviṣayatvaṃ tataścāpariṇāmitvam iti
- 10
किं च परार्था बुद्धिः संहत्यकारित्वात्स्वार्थः पुरुष इति
kiṃ ca parārthā buddhiḥ saṃhatyakāritvātsvārthaḥ puruṣa iti
- 11
तथा सर्वार्थाध्यवसायकत्वात्त्रिगुणा बुद्धिस्त्रिगुणत्वाद् अचेतनेति
tathā sarvārthādhyavasāyakatvāttriguṇā buddhistriguṇatvād acetaneti
- 12
गुणानां तूपद्रष्टा पुरुष इति
guṇānāṃ tūpadraṣṭā puruṣa iti
- 13
अतो न सरूपः
ato na sarūpaḥ
- 14
अस्तु तर्हि विरूप इति
astu tarhi virūpa iti
- 15
नात्यन्तं विरूपः
nātyantaṃ virūpaḥ
- 16
कस्मात्
kasmāt
- 17
शुद्धो ऽप्यसौ प्रत्ययानुपश्यः
śuddho 'pyasau pratyayānupaśyaḥ
- 18
यतः प्रत्ययं बौद्धम् अनुपश्यति
yataḥ pratyayaṃ bauddham anupaśyati
- 19
तम् अनुपश्यन्न् अतदात्मापि तदात्मक इव प्रत्यवभासते
tam anupaśyann atadātmāpi tadātmaka iva pratyavabhāsate
- 20
तथा चोक्तम्
अपरिणामिनी हि भोक्तृशक्तिर् अप्रतिसंक्रमा च परिणामिन्यर्थे प्रतिसंक्रान्तेव तद्वृत्तिम् अनुपतति तस्याश्च प्राप्तचैतन्योपग्रहरूपाया बुद्धिवृत्तेर् अनुकारमात्रतया बुद्धिवृत्त्यविशिष्टा हि ज्ञानवृत्तिर् इत्य् आख्यायते
tathā coktam
apariṇāminī hi bhoktṛśaktir apratisaṃkramā ca pariṇāminyarthe pratisaṃkrānteva tadvṛttim anupatati tasyāśca prāptacaitanyopagraharūpāyā buddhivṛtter anukāramātratayā buddhivṛttyaviśiṣṭā hi jñānavṛttir ity ākhyāyate

