43 shlokas
- 1
सत्सु क्लेशेषु कर्माशयो विपाकारम्भी भवति नोच्छिन्नक्लेशमूलः
satsu kleśeṣu karmāśayo vipākārambhī bhavati nocchinnakleśamūlaḥ
- 2
यथा तुषावनद्धाः शालितण्डुला अदग्धबीजभावाः प्ररोहसमर्था भवन्ति नापनीततुषा दग्धबीजभावा वा तथा क्लेशावनद्धः कर्माशयो विपाकप्ररोही भवति नापनीतक्लेशो न प्रसंख्यानदग्धक्लेशबीजभावो वेति
yathā tuṣāvanaddhāḥ śālitaṇḍulā adagdhabījabhāvāḥ prarohasamarthā bhavanti nāpanītatuṣā dagdhabījabhāvā vā tathā kleśāvanaddhaḥ karmāśayo vipākaprarohī bhavati nāpanītakleśo na prasaṃkhyānadagdhakleśabījabhāvo veti
- 3
स च विपाकस्त्रिविधो जातिर् आयुर्भोग इति
sa ca vipākastrividho jātir āyurbhoga iti
- 4
तत्रेदं विचार्यते
tatredaṃ vicāryate
- 5
किम् एकं कर्मैकस्य जन्मनः कारणम् अथैकं कर्मानेकं जन्माक्षिपतीति
kim ekaṃ karmaikasya janmanaḥ kāraṇam athaikaṃ karmānekaṃ janmākṣipatīti
- 6
द्वितीया विचारणा किम् अनेकं कर्मानेकं जन्म निर्वर्तयत्य् अथानेकं कर्मैकं जन्म निर्वर्तयतीति
dvitīyā vicāraṇā kim anekaṃ karmānekaṃ janma nirvartayaty athānekaṃ karmaikaṃ janma nirvartayatīti
- 7
न तावद् एकं कर्मैकस्य जन्मनः कारणम्
na tāvad ekaṃ karmaikasya janmanaḥ kāraṇam
- 8
कस्मात्
kasmāt
- 9
अनादिकालप्रचितस्यासंख्येयस्याविशिष्टकर्मणः सांप्रतिकस्य च फलक्रमानियमाद् अनाश्वासो लोकस्य प्रसक्तः स चानिष्ट इति
anādikālapracitasyāsaṃkhyeyasyāviśiṣṭakarmaṇaḥ sāṃpratikasya ca phalakramāniyamād anāśvāso lokasya prasaktaḥ sa cāniṣṭa iti
- 10
न चैकं कर्मानेकस्य जन्मनः कारणम्
na caikaṃ karmānekasya janmanaḥ kāraṇam
- 11
कस्मात्
kasmāt
- 12
अनेकेषु कर्मस्व् एकैकम् एव कर्मानेकस्य जन्मनः कारणम् इत्य् अवशिष्टस्य विपाककालाभावः प्रसक्तः स चाप्य् अनिष्ट इति
anekeṣu karmasv ekaikam eva karmānekasya janmanaḥ kāraṇam ity avaśiṣṭasya vipākakālābhāvaḥ prasaktaḥ sa cāpy aniṣṭa iti
- 13
न चानेकं कर्मानेकस्य जन्मनः कारणम्
na cānekaṃ karmānekasya janmanaḥ kāraṇam
- 14
कस्मात्
kasmāt
- 15
तद् अनेकं जन्म युगपन्न सम्भवति इति क्रमेणैव वाच्यम्तथा च पूर्वदोषानुषङ्गः
tad anekaṃ janma yugapanna sambhavati iti krameṇaiva vācyamtathā ca pūrvadoṣānuṣaṅgaḥ
- 16
तस्माज्जन्मप्रायणान्तरे कृतः पुण्यापुण्यकर्माशयप्रचयो विचित्रः प्रधानोपसर्जनभावेनावस्थितः प्रायणाभिव्यक्त एकप्रघट्टकेन तच्च जन्म तेनैव कर्मणा लब्धायुष्कं भवति
tasmājjanmaprāyaṇāntare kṛtaḥ puṇyāpuṇyakarmāśayapracayo vicitraḥ pradhānopasarjanabhāvenāvasthitaḥ prāyaṇābhivyakta ekapraghaṭṭakena tacca janma tenaiva karmaṇā labdhāyuṣkaṃ bhavati
- 17
तस्मिन्न् आयुषि तेनैव कर्मणा भोगः सम्पद्यत इति
tasminn āyuṣi tenaiva karmaṇā bhogaḥ sampadyata iti
- 18
असौ कर्माशयो जन्मायुर्भोगहेतुत्वात्त्रिविपाको ऽभिधीयत इति
asau karmāśayo janmāyurbhogahetutvāttrivipāko 'bhidhīyata iti
- 19
अत एकभविकः कर्माशय उक्त इति
ata ekabhavikaḥ karmāśaya ukta iti
- 20
दृष्टजन्मवेदनीयस्त्व् एकविपाकारम्भी भोगहेतुत्वाद्द्विविपाकारम्भी वा भोगायुर्हेतुत्वान्नन्दीश्वरवन्नहुषवद्वेति
dṛṣṭajanmavedanīyastv ekavipākārambhī bhogahetutvāddvivipākārambhī vā bhogāyurhetutvānnandīśvaravannahuṣavadveti
- 21
क्लेशकर्मविपाकानुभवनिर्वर्तिताभिस्तु वासनाभिर् अनादिकालसंमूर्छितम् इदं चित्तं विचित्रीकृतम् इव सर्वतो मत्स्यजालं ग्रन्थिभिर् इवाततम् इत्य् एता अनेकभवपूर्विका वासनाः
kleśakarmavipākānubhavanirvartitābhistu vāsanābhir anādikālasaṃmūrchitam idaṃ cittaṃ vicitrīkṛtam iva sarvato matsyajālaṃ granthibhir ivātatam ity etā anekabhavapūrvikā vāsanāḥ
- 22
यस्त्वयं कर्माशय एष एवैकभविक उक्त इति
yastvayaṃ karmāśaya eṣa evaikabhavika ukta iti
- 23
ये संस्काराः स्मृतिहेतवस्ता वासनास्ताश्चानादिकालीना इति
ye saṃskārāḥ smṛtihetavastā vāsanāstāścānādikālīnā iti
- 24
यस्त्व् असाव् एकभविकः कर्माशयः स नियतविपाकश्चानियतविपाकश्च
yastv asāv ekabhavikaḥ karmāśayaḥ sa niyatavipākaścāniyatavipākaśca
- 25
तत्र दृष्टजन्मवेदनीयस्य नियतविपाकस्यैवायं नियमो न त्व् अदृष्टजन्मवेदनीयस्यानियतविपाकस्य
tatra dṛṣṭajanmavedanīyasya niyatavipākasyaivāyaṃ niyamo na tv adṛṣṭajanmavedanīyasyāniyatavipākasya
- 26
कस्मात्
kasmāt
- 27
यो ह्यदृष्टजन्मवेदनीयो ऽनियतविपाकस्तस्य त्रयी गतिः
yo hyadṛṣṭajanmavedanīyo 'niyatavipākastasya trayī gatiḥ
- 28
कृतस्याविपक्वस्य विनाशः प्रधानकर्मण्य् आवापगमनं वा नियतविपाकप्रधानकर्मणाभिभूतस्य वा चिरम् अवस्थानम् इति
kṛtasyāvipakvasya vināśaḥ pradhānakarmaṇy āvāpagamanaṃ vā niyatavipākapradhānakarmaṇābhibhūtasya vā ciram avasthānam iti
- 29
तत्र कृतस्याविपक्वस्य नाशो यथा शुक्लकर्मोदयाद् इहैव नाशः कृष्णस्य
tatra kṛtasyāvipakvasya nāśo yathā śuklakarmodayād ihaiva nāśaḥ kṛṣṇasya
- 30
यत्रेदम् उक्तम्
yatredam uktam

