34 shlokas
- 1
नारदाद्याश्च मुनयो यमं धर्मभृतां वरम्
प्रणम्य सुखम् आसीनं वृद्धं ज्ञानविदां वरम्
nāradādyāśca munayo yamaṃ dharmabhṛtāṃ varam
praṇamya sukham āsīnaṃ vṛddhaṃ jñānavidāṃ varam
- 2
पप्रच्छुर्वैदिकं कर्म सर्वलोकोपकारकम्
सर्वपापक्षयकरं श्रवणाज्ञानमहत्
papracchurvaidikaṃ karma sarvalokopakārakam
sarvapāpakṣayakaraṃ śravaṇājñānamahat
- 3
महर्षे सम्प्रवक्ष्यामि यमो न त्वात्रिलोचनम्
संगृह्य धर्मशास्त्राणि सर्वलोकोपकारकम्
maharṣe sampravakṣyāmi yamo na tvātrilocanam
saṃgṛhya dharmaśāstrāṇi sarvalokopakārakam
- 4
सुप्तोत्थाय उषः प्रातः आचम्याथहरं स्मरेत्
उत्थायनैर् ऋते देसे मलमूत्रे विसर्जयेत्
suptotthāya uṣaḥ prātaḥ ācamyāthaharaṃ smaret
utthāyanair ṛte dese malamūtre visarjayet
- 5
ग्रामाहुर् अतरङ्गत्वा तृणैर् आच्छाद्य मेदिनीम्
शिरः प्रावृत्य वस्त्रेण पिधायास्यं करेण च
grāmāhur ataraṅgatvā tṛṇair ācchādya medinīm
śiraḥ prāvṛtya vastreṇa pidhāyāsyaṃ kareṇa ca
- 6
उत्तरादिमुखः कुर्यात्संध्ययोर्मलमूत्रकम्
दिवोत्तरामुखः कुर्याद्रात्रौ याम्यहरिङ्मुखः
uttarādimukhaḥ kuryātsaṃdhyayormalamūtrakam
divottarāmukhaḥ kuryādrātrau yāmyahariṅmukhaḥ
- 7
प्रत्यङ्मुखस्तु पूर्वाह्णे पराह्णे हरिदिण्मुखः
न केदारे न सेतौ च नाशुचौ न च भूरुहे
pratyaṅmukhastu pūrvāhṇe parāhṇe haridiṇmukhaḥ
na kedāre na setau ca nāśucau na ca bhūruhe
- 8
गण्डूषयेन्मूत्रयेद्वा नदीदेवालयान्तिके
दन्तशुद्धिं च यः कुर्यात्पच्यते नरकादिना
gaṇḍūṣayenmūtrayedvā nadīdevālayāntike
dantaśuddhiṃ ca yaḥ kuryātpacyate narakādinā
- 9
गृहीतशिश्नश्चोत्थाय मौनीवस्त्रावकुण्ठितः
पूर्वम् उद्धृततोयेन शौचं कुर्यात्तथा मृदा
gṛhītaśiśnaścotthāya maunīvastrāvakuṇṭhitaḥ
pūrvam uddhṛtatoyena śaucaṃ kuryāttathā mṛdā
- 10
न मार्गस्थानवल्मीकानोषरस्थाखुसंचितात्
नान्यशिष्टां च नार्द्रां च शौचार्थं मृदम् आहरेत्
na mārgasthānavalmīkānoṣarasthākhusaṃcitāt
nānyaśiṣṭāṃ ca nārdrāṃ ca śaucārthaṃ mṛdam āharet
- 11
गुदेष्टाभिर्द्वादशभिः मृद्भिः षोडशभिश्च वा
चतुर्विंशतिभिश्चापि द्वात्रिंशद्भिर् अथापि वा
gudeṣṭābhirdvādaśabhiḥ mṛdbhiḥ ṣoḍaśabhiśca vā
caturviṃśatibhiścāpi dvātriṃśadbhir athāpi vā
- 12
न्यूनाधिकान् अकर्तव्या असंख्याश्च वृथा भवेत्
यावद्गन्धक्षयो वापि शौचं कुर्याद्विशुद्धये
nyūnādhikān akartavyā asaṃkhyāśca vṛthā bhavet
yāvadgandhakṣayo vāpi śaucaṃ kuryādviśuddhaye
- 13
आद्यन्तशोधनं कुर्यात्शौचस्थलमहर्निशम्
नोचेत्पितॄन्भक्षयति स्वयं चाशुचितां व्रजेत्
ādyantaśodhanaṃ kuryātśaucasthalamaharniśam
nocetpitṝnbhakṣayati svayaṃ cāśucitāṃ vrajet
- 14
लिङ्गेति सः करे वामे दशासप्त च दक्षिणे
पादयोः सप्त वा तिस्रो मृदामलकमात्रया
liṅgeti saḥ kare vāme daśāsapta ca dakṣiṇe
pādayoḥ sapta vā tisro mṛdāmalakamātrayā
- 15
ऐवं मलविसर्गे तु मूत्रशौचे तु कथ्यते
एकालिङ्गे करे तिस्रः द्वे वा पञ्च च हस्तयोः
aivaṃ malavisarge tu mūtraśauce tu kathyate
ekāliṅge kare tisraḥ dve vā pañca ca hastayoḥ
- 16
सव्यहस्तं बहिर्जानौ अपश्यैव तद् अन्तरा
एवं शोचं द्विजः कृत्वा आजानुक्षालयेत्पदे
savyahastaṃ bahirjānau apaśyaiva tad antarā
evaṃ śocaṃ dvijaḥ kṛtvā ājānukṣālayetpade
- 17
शौचमित्थं गृहस्थस्य वर्णी तु द्विगुणं चरेत्
त्रिगुणं तु वनस्थस्य यतीनां तु चतुर्गुणम्
śaucamitthaṃ gṛhasthasya varṇī tu dviguṇaṃ caret
triguṇaṃ tu vanasthasya yatīnāṃ tu caturguṇam
- 18
स्त्रीशूद्राणां यथा शोचं सर्वेषां च मनः शुचिः
कृत्वा द्वादशगण्डूषं मलसूत्रे तु षड्भवेत्
strīśūdrāṇāṃ yathā śocaṃ sarveṣāṃ ca manaḥ śuciḥ
kṛtvā dvādaśagaṇḍūṣaṃ malasūtre tu ṣaḍbhavet
- 19
प्रवेशयेत्करं सव्यं जले चामणि बन्धनम्
तत आदायहस्तेन प्राङ्मुखः सलिलं पिबेत्
praveśayetkaraṃ savyaṃ jale cāmaṇi bandhanam
tata ādāyahastena prāṅmukhaḥ salilaṃ pibet
- 20
समन्त्रकम् अशब्दं च हृदयस्थे जले पुनः
अङ्गुष्ठानाभिकाभ्यं च द्वादशाङ्गानि संस्पृशेत्
samantrakam aśabdaṃ ca hṛdayasthe jale punaḥ
aṅguṣṭhānābhikābhyaṃ ca dvādaśāṅgāni saṃspṛśet
- 21
मध्ये मध्ये जलं स्पृश्य तत्तद् एवं सु चिन्तयेत्
परिमृश्य द्विर् आस्यं तु सकृद् ओष्ठौ परिस्पृशेत्
madhye madhye jalaṃ spṛśya tattad evaṃ su cintayet
parimṛśya dvir āsyaṃ tu sakṛd oṣṭhau parispṛśet
- 22
वेदत्रयं समुच्चार्यम् आषमात्रजलं पिबेत्
त्वं न्यूनम् अधिकं पीतं सुरेति कवयो विदुः
vedatrayaṃ samuccāryam āṣamātrajalaṃ pibet
tvaṃ nyūnam adhikaṃ pītaṃ sureti kavayo viduḥ
- 23
व्याहृतीभिश्चतुर्वारं त्रिः पिबेत्प्रणवेन वा
सावित्र्या व पिबेद् अम्बू त्रिः पिबेद्वाप्य् आमन्त्रकम्
vyāhṛtībhiścaturvāraṃ triḥ pibetpraṇavena vā
sāvitryā va pibed ambū triḥ pibedvāpy āmantrakam
- 24
गोकर्णवत्करं कृत्वा गृह्णीयाद्देवतीर्थतः
पिबे च ब्रह्मतीर्थे न दिवा वीक्ष्य जलं पिबेत्
gokarṇavatkaraṃ kṛtvā gṛhṇīyāddevatīrthataḥ
pibe ca brahmatīrthe na divā vīkṣya jalaṃ pibet
- 25
पिबेद्विप्रो जले ह्यस्थे कर्मस्थे बाहुजः पुनः
वैश्याशूद्रास्तथा नार्य आस्यस्थे च पुनाति च
pibedvipro jale hyasthe karmasthe bāhujaḥ punaḥ
vaiśyāśūdrāstathā nārya āsyasthe ca punāti ca
- 26
पवित्रं धारयन्विप्रः शुद्धाचमनम् आचरेत्
वैधेकर्मणि मत्याज्यं पवित्रं त्व् अन्यथात्मजेत्
pavitraṃ dhārayanvipraḥ śuddhācamanam ācaret
vaidhekarmaṇi matyājyaṃ pavitraṃ tv anyathātmajet
- 27
ब्रह्मगन्धिं कर्मकाले भुक्तिकाले च वर्तुलम्
चतुभिर्दर्भपिञ्जूलैर्ब्राह्मणस्य पवित्रकम्
brahmagandhiṃ karmakāle bhuktikāle ca vartulam
catubhirdarbhapiñjūlairbrāhmaṇasya pavitrakam
- 28
एकैकं न्यूनम् उद्दिष्टं वर्णे वर्णे यथा क्रमम्
दन्तशुद्धिं ततः कुर्याद्दन्तकाष्ठैः शुभैः समैः
ekaikaṃ nyūnam uddiṣṭaṃ varṇe varṇe yathā kramam
dantaśuddhiṃ tataḥ kuryāddantakāṣṭhaiḥ śubhaiḥ samaiḥ
- 29
क्षीरवृक्षोद्भवैः कुर्याद्यद्वा कण्टकवृक्षकैः
काघासैः क्रमुकैः काशैः खर्गुरश्च निषिद्धजैः
kṣīravṛkṣodbhavaiḥ kuryādyadvā kaṇṭakavṛkṣakaiḥ
kāghāsaiḥ kramukaiḥ kāśaiḥ kharguraśca niṣiddhajaiḥ
- 30
न कुर्द्दन्तसि शुद्ध्यं च कृत्वा सद्यो त्यजो भवेत्
प्रादक्षिण्या क्रमेणैव मन्दयन्त्रेन कारयेत्
na kurddantasi śuddhyaṃ ca kṛtvā sadyo tyajo bhavet
prādakṣiṇyā krameṇaiva mandayantrena kārayet

