19 shlokas
- 1
पृथिव्यादिमहाभूतपञ्चकस्य एकैकस्मिन्ग्राह्यग्राहकतया युग्मवृत्त्युदयसंव्यवस्थितिः
pṛthivyādimahābhūtapañcakasya ekaikasmingrāhyagrāhakatayā yugmavṛttyudayasaṃvyavasthitiḥ
- 2
तत्र गन्धप्राधान्याद्धरातत्त्वस्य पायुप्राणरूपेण द्विप्रकारता
tatra gandhaprādhānyāddharātattvasya pāyuprāṇarūpeṇa dviprakāratā
- 3
अप्तत्त्वस्य च रसप्रधानतयोपस्थरसनारूपेण द्वैविध्यम्
aptattvasya ca rasapradhānatayopastharasanārūpeṇa dvaividhyam
- 4
तेजस्तत्त्वस्य रूपप्राधान्यात्पादनेत्रभेदेन द्वयरूपता
tejastattvasya rūpaprādhānyātpādanetrabhedena dvayarūpatā
- 5
वायुतत्त्वस्य स्पर्शप्राधान्यात्त्वक्पाणिस्वभावतो द्विधा गतिः
vāyutattvasya sparśaprādhānyāttvakpāṇisvabhāvato dvidhā gatiḥ
- 6
आकाशतत्त्वस्य शब्दप्राधान्यात्वाक्छ्रोत्रभेदेन द्विप्रकारतयैव बहुधात्वम्
ākāśatattvasya śabdaprādhānyātvākchrotrabhedena dviprakāratayaiva bahudhātvam
- 7
अथवा पृथिव्यप्स्वरूपौ भोग्यस्वरूपाव् अवस्थितौ
athavā pṛthivyapsvarūpau bhogyasvarūpāv avasthitau
- 8
तेजोवाय्वाख्यौ भोक्तृस्वभावौ संस्थितौ
tejovāyvākhyau bhoktṛsvabhāvau saṃsthitau
- 9
आकाशं चैतद्युग्मान्तरस्थं सत्सुषिरतया सर्वप्रनाडिकान्तरोदितं च बहुधा विभक्तम्
ākāśaṃ caitadyugmāntarasthaṃ satsuṣiratayā sarvapranāḍikāntaroditaṃ ca bahudhā vibhaktam
- 10
पृथिव्यादिवाय्वन्तं भूतचतुष्टयं भोग्यरूपम् आकाशं च भोक्तृस्वभावम् इति वा
pṛthivyādivāyvantaṃ bhūtacatuṣṭayaṃ bhogyarūpam ākāśaṃ ca bhoktṛsvabhāvam iti vā
- 11
भोग्ये ऽपि भोक्ता सदैव तिष्ठति भोक्तर्य् अपि भोगो नित्यं विभाति
bhogye 'pi bhoktā sadaiva tiṣṭhati bhoktary api bhogo nityaṃ vibhāti
- 12
एवम् उक्तयुक्त्या प्रत्येकं पृथिव्यादिमहाभूतपञ्चकं युग्मेन द्वयविभूत्या अनारतं प्रोल्लसतीत्य् अभिप्रायः
evam uktayuktyā pratyekaṃ pṛthivyādimahābhūtapañcakaṃ yugmena dvayavibhūtyā anārataṃ prollasatīty abhiprāyaḥ
- 13
अथवा प्रत्येकं व्यक्ताव्यक्ततया बहिरन्तरतया शान्तोद्रिक्ततया वा विभाति
athavā pratyekaṃ vyaktāvyaktatayā bahirantaratayā śāntodriktatayā vā vibhāti
- 14
एतत्पञ्चकस्थानसंस्थितयुग्मस्य ग्रासात्संहरणात्निरवकाशसंविन्निष्ठा निरवकाशा येयं संवित्तस्या निष्ठा सम्यग् अविपर्यस्ततया संस्थितिः
etatpañcakasthānasaṃsthitayugmasya grāsātsaṃharaṇātniravakāśasaṃvinniṣṭhā niravakāśā yeyaṃ saṃvittasyā niṣṭhā samyag aviparyastatayā saṃsthitiḥ
- 15
निरवकाशसंवित्त्वेन नापि सविकल्पसंविदुन्मेषैर् अवकाशो लभ्यते नापि निर्विकल्पसंवित्स्वभावेन प्रवेशो ऽधिगम्यते
niravakāśasaṃvittvena nāpi savikalpasaṃvidunmeṣair avakāśo labhyate nāpi nirvikalpasaṃvitsvabhāvena praveśo 'dhigamyate
- 16
इत्थम् अप्रमेयत्वान्निरुत्तरपरमाद्वयस्वभावत्वाच्च निरवकाशसंविदि होच्यते
ittham aprameyatvānniruttaraparamādvayasvabhāvatvācca niravakāśasaṃvidi hocyate
- 17
तस्या निष्ठा वरगुरुप्रदर्शितदृशा सततम् अच्युता गतिः केषांचिद्भवतीत्य् अर्थः
tasyā niṣṭhā varagurupradarśitadṛśā satatam acyutā gatiḥ keṣāṃcidbhavatīty arthaḥ
- 18
एवं द्वयात्मककुलकौलकवलनेन निरुपाधिनीरूपनिःस्वरूपतादात्म्यं भवतीत्य् अर्थः
evaṃ dvayātmakakulakaulakavalanena nirupādhinīrūpaniḥsvarūpatādātmyaṃ bhavatīty arthaḥ
- 19
द्वयविगलनेन परतत्त्वावस्थितिं युग्मचर्चागमनिकया इह उक्त्वा तदनु संघट्टकथासाक्षात्कारो निरूप्यते
dvayavigalanena paratattvāvasthitiṃ yugmacarcāgamanikayā iha uktvā tadanu saṃghaṭṭakathāsākṣātkāro nirūpyate

