39 shlokas
- 1
महातपा उवाच
पूर्वमासीन्महादैत्यो बलवानन्धको भुवि
स देवान्वशमानिन्ये ब्रह्मणो वरदर्पितः
mahātapā uvāca
pūrvamāsīnmahādaityo balavānandhako bhuvi
sa devānvaśamāninye brahmaṇo varadarpitaḥ
- 2
तेनात्मवान्सुराः सर्वे त्याजिता मेरुपर्वतम्
ब्रह्माणं शरणं जग्मुरन्धकस्य भयार्दिताः
tenātmavānsurāḥ sarve tyājitā meruparvatam
brahmāṇaṃ śaraṇaṃ jagmurandhakasya bhayārditāḥ
- 3
तान् आगतांस्तदा ब्रह्मा उवाच सुरसत्तमान्
किमागमनकृत्यं वो देवा ब्रूत किमास्यते
tān āgatāṃstadā brahmā uvāca surasattamān
kimāgamanakṛtyaṃ vo devā brūta kimāsyate
- 4
देवा ऊचुः
अन्धकेनार्दिताः सर्वे वयं देवा जगत्पते
त्राहि सर्वांश्चतुर्वक्त्र पितामह नमोऽस्तु ते
devā ūcuḥ
andhakenārditāḥ sarve vayaṃ devā jagatpate
trāhi sarvāṃścaturvaktra pitāmaha namo'stu te
- 5
ब्रह्मोवाच
अन्धकान्नैव शक्तोऽहं त्रातुं वै सुरसत्तमाः
भवं शर्वं महादेवं व्रजाम शरणार्थिनः
brahmovāca
andhakānnaiva śakto'haṃ trātuṃ vai surasattamāḥ
bhavaṃ śarvaṃ mahādevaṃ vrajāma śaraṇārthinaḥ
- 6
किंतु पूर्वं मया दत्तो वरस्तस्य सुरोत्तमाः
अवध्यस्त्वं हि भविता न शरीरं स्पृशेन्महीम्
kiṃtu pūrvaṃ mayā datto varastasya surottamāḥ
avadhyastvaṃ hi bhavitā na śarīraṃ spṛśenmahīm
- 7
तस्यैवं बलिनस्त्वेको हन्ता रुद्रः परंतपः
तत्र गच्छामहे सर्वे कैलासनिलयं प्रभुम्
tasyaivaṃ balinastveko hantā rudraḥ paraṃtapaḥ
tatra gacchāmahe sarve kailāsanilayaṃ prabhum
- 8
एवम् उक्त्वा ययौ ब्रह्मा सदेवो भवसन्निधौ
तस्य संदर्शनाद्रुद्रः प्रत्युत्थानादिकाः क्रियाः
कृत्वाभ्युवाच देवेशो ब्रह्माणं भुवनेश्वरम्
evam uktvā yayau brahmā sadevo bhavasannidhau
tasya saṃdarśanādrudraḥ pratyutthānādikāḥ kriyāḥ
kṛtvābhyuvāca deveśo brahmāṇaṃ bhuvaneśvaram
- 9
शंभुरुवाच
किं कार्यं देवताः सर्वा आगता मम सन्निधौ
येनाहं तत्करोम्याशु आज्ञा कार्या हि सत्वरम्
śaṃbhuruvāca
kiṃ kāryaṃ devatāḥ sarvā āgatā mama sannidhau
yenāhaṃ tatkaromyāśu ājñā kāryā hi satvaram
- 10
देवा ऊचुः
रक्षस्व देव बलिनस्त्वन्धकाद्दुष्टचेतसः
devā ūcuḥ
rakṣasva deva balinastvandhakādduṣṭacetasaḥ
- 11
यावदेवं सुरा सर्वे शंसन्ति परमेष्ठिनः
तावत्सैन्येन महता तत्रैवान्धक आययौ
yāvadevaṃ surā sarve śaṃsanti parameṣṭhinaḥ
tāvatsainyena mahatā tatraivāndhaka āyayau
- 12
बलेन चतुरङ्गेण हन्तुकामो भवं मृधे
तस्य भार्यां गिरिसुतां हर्तुमिच्छन्ससाधनः
balena caturaṅgeṇa hantukāmo bhavaṃ mṛdhe
tasya bhāryāṃ girisutāṃ hartumicchansasādhanaḥ
- 13
तं दृष्ट्वा सहसायान्तं देवशक्रप्रहारिणम्
संनह्य सहसा देवा रुद्रस्यानुचरा भवन्
taṃ dṛṣṭvā sahasāyāntaṃ devaśakraprahāriṇam
saṃnahya sahasā devā rudrasyānucarā bhavan
- 14
रुद्रोऽपि वासुकिं ध्यात्वा तक्षकं च धनंजयम्
वलयं कटिसूत्रं च चकार परमेश्वरः
rudro'pi vāsukiṃ dhyātvā takṣakaṃ ca dhanaṃjayam
valayaṃ kaṭisūtraṃ ca cakāra parameśvaraḥ
- 15
नीलनामा च दैत्येन्द्रो हस्ती भूत्वा भवान्तिकम्
आगतस्त्वरितः शक्रहस्तीवोद्धतरूपवान्
nīlanāmā ca daityendro hastī bhūtvā bhavāntikam
āgatastvaritaḥ śakrahastīvoddhatarūpavān
- 16
स ज्ञातो नन्दिना दैत्यो वीरभद्राय दर्शितः
वीरभद्रोऽपि सिंहेन रूपेणाहत्य च द्रुतम्
sa jñāto nandinā daityo vīrabhadrāya darśitaḥ
vīrabhadro'pi siṃhena rūpeṇāhatya ca drutam
- 17
तस्य कृत्तिं विदार्याशु करिणस्त्वञ्जनप्रभाम्
रुद्रायार्पितवान्सोऽपि तम् एवाम्बरम् आकरोत्
ततः प्रभृति रुद्रोऽपि गजचर्मपटो ऽभवत्
tasya kṛttiṃ vidāryāśu kariṇastvañjanaprabhām
rudrāyārpitavānso'pi tam evāmbaram ākarot
tataḥ prabhṛti rudro'pi gajacarmapaṭo 'bhavat
- 18
गजचर्मपटो भूत्वा भुजंगाभरणोज्ज्वलः
आदाय त्रिशिखं भीमं सगणोऽन्धकमन्वयात्
gajacarmapaṭo bhūtvā bhujaṃgābharaṇojjvalaḥ
ādāya triśikhaṃ bhīmaṃ sagaṇo'ndhakamanvayāt
- 19
ततः प्रवृत्ते युद्धे च देवदानवयोर्महत्
इन्द्राद्या लोकपालास्तु स्कन्दः सेनापतिस्तथा
सर्वे देवगणाश्चान्ये युयुधुः समरे तदा
tataḥ pravṛtte yuddhe ca devadānavayormahat
indrādyā lokapālāstu skandaḥ senāpatistathā
sarve devagaṇāścānye yuyudhuḥ samare tadā
- 20
तं दृष्ट्वा नारदो युद्धं ययौ नारायणं प्रति
शशंस च महद्युद्धं कैलासे दानवैः सह
taṃ dṛṣṭvā nārado yuddhaṃ yayau nārāyaṇaṃ prati
śaśaṃsa ca mahadyuddhaṃ kailāse dānavaiḥ saha
- 21
तच्छ्रुत्वा चक्रमादाय गरुडस्थो जनार्दनः
तमेवं देशम् आगम्य युयुधे दानवैः सह
tacchrutvā cakramādāya garuḍastho janārdanaḥ
tamevaṃ deśam āgamya yuyudhe dānavaiḥ saha
- 22
आगत्य च ततो देवा हरिणाप्यायिता रणे
विषण्णवदनाः सर्वे पलायनपरा भवन्
āgatya ca tato devā hariṇāpyāyitā raṇe
viṣaṇṇavadanāḥ sarve palāyanaparā bhavan
- 23
तत्र भग्नेषु देवेषु स्वयं रुद्रोऽन्धकं ययौ
तत्र तेन महद्युद्धम् अभवल्लोमहर्षणम्
tatra bhagneṣu deveṣu svayaṃ rudro'ndhakaṃ yayau
tatra tena mahadyuddham abhavallomaharṣaṇam
- 24
तत्र देवो ऽप्यसौ दैत्यं त्रिशूलेनाहनद्भृशम्
तस्याहतस्य यद्रक्तमपतद्भूतले किल
तत्रान्धका असंख्याता बभूवुरपरे भृशम्
tatra devo 'pyasau daityaṃ triśūlenāhanadbhṛśam
tasyāhatasya yadraktamapatadbhūtale kila
tatrāndhakā asaṃkhyātā babhūvurapare bhṛśam
- 25
तद्दृष्ट्वा महदाश्चर्यं रुद्रः शूलेऽन्धकं मृधे
गृहीत्वा त्रिशिखाग्रेण ननर्त परमेश्वरः
taddṛṣṭvā mahadāścaryaṃ rudraḥ śūle'ndhakaṃ mṛdhe
gṛhītvā triśikhāgreṇa nanarta parameśvaraḥ
- 26
इतरे ऽप्यन्धकाः सर्वे चक्रेण परमेष्ठिना
नारायणेन निहतास्तत्र येऽन्ये समुत्थिताः
itare 'pyandhakāḥ sarve cakreṇa parameṣṭhinā
nārāyaṇena nihatāstatra ye'nye samutthitāḥ
- 27
असृग्धारातुषारैस्तु शूलप्रोतस्य चासकृत्
अनारतं समुत्तस्थुस्ततो रुद्रो रुषान्वितः
asṛgdhārātuṣāraistu śūlaprotasya cāsakṛt
anārataṃ samuttasthustato rudro ruṣānvitaḥ
- 28
तस्य क्रोधेन महता मुखाज्ज्वाला विनिर्ययौ
तद्रूपधारिणी देवी यां तां योगेश्वरीं विदुः
tasya krodhena mahatā mukhājjvālā viniryayau
tadrūpadhāriṇī devī yāṃ tāṃ yogeśvarīṃ viduḥ
- 29
स्वरूपधारिणी चान्या विष्णुनापि विनिर्मिता
ब्रह्मणा कार्त्तिकेयेन इन्द्रेण च यमेन च
वराहेण च देवेन विष्णुना परमेष्ठिना
svarūpadhāriṇī cānyā viṣṇunāpi vinirmitā
brahmaṇā kārttikeyena indreṇa ca yamena ca
varāheṇa ca devena viṣṇunā parameṣṭhinā
- 30
पातालोद्धरणं रूपं तस्या देव्या विनिर्ममे
माहेश्वरी च राजेन्द्र इत्येता अष्टमातरः
pātāloddharaṇaṃ rūpaṃ tasyā devyā vinirmame
māheśvarī ca rājendra ityetā aṣṭamātaraḥ

