Sushruta Samhita · 1.42 1.42.3
1.42.3आकाशपवनदहनतोयभूमिषु यथासंख्यम् एकोत्तरपरिवृद्धाः शब्दस्पर्शरूपरसगन्धाः तस्माद् आप्यो रसः
परस्परसंसर्गात्परस्परानुग्रहात्परस्परानुप्रवेशाच्च सर्वेषु सर्वेषां सांनिध्यमस्ति उत्कर्षापकर्षात्तु ग्रहणम्
स खल्वाप्यो रसः शेषभूतसंसर्गाद्विदग्धः षोढा विभज्यते तद्यथा मधुरो ऽम्लो लवणः कटुकस्तिक्तः कषाय इति
ते च भूयः परस्परसंसर्गात्त्रिषष्टिधा भिद्यन्ते
तत्र भूम्यम्बुगुणबाहुल्यान्मधुरः भूम्यग्निगुणबाहुल्यादम्लः तोयाग्निगुणबाहुल्याल्लवणः वाय्वग्निगुणबाहुल्यात्कटुकः वाय्वाकाशगुणबाहुल्यात्तिक्तः पृथिव्यनिलगुणबाहुल्यात्कषाय इति
Transliteration
ākāśapavanadahanatoyabhūmiṣu yathāsaṃkhyam ekottaraparivṛddhāḥ śabdasparśarūparasagandhāḥ tasmād āpyo rasaḥ
parasparasaṃsargātparasparānugrahātparasparānupraveśācca sarveṣu sarveṣāṃ sāṃnidhyamasti utkarṣāpakarṣāttu grahaṇam
sa khalvāpyo rasaḥ śeṣabhūtasaṃsargādvidagdhaḥ ṣoḍhā vibhajyate tadyathā madhuro 'mlo lavaṇaḥ kaṭukastiktaḥ kaṣāya iti
te ca bhūyaḥ parasparasaṃsargāttriṣaṣṭidhā bhidyante
tatra bhūmyambuguṇabāhulyānmadhuraḥ bhūmyagniguṇabāhulyādamlaḥ toyāgniguṇabāhulyāllavaṇaḥ vāyvagniguṇabāhulyātkaṭukaḥ vāyvākāśaguṇabāhulyāttiktaḥ pṛthivyanilaguṇabāhulyātkaṣāya iti
By System Admin
Translation
Draft in progress