11 shlokas
- 1
तस्य प्राकरणिकस्वभावस्य योपलब्धिः अनवच्छिन्नः प्रकाशः सा कथितयुक्त्यवष्टम्भात्सुष्ठु प्रबुद्धस्याप्रबुद्धतासंस्कारेणापि शून्यस्य सततं त्रिष्वपि जागरस्वप्नसौषुप्तपदेषु नित्यमिति आदौ मध्येऽन्ते चाव्यभिचारिणी अनपायिनी स्याद्भवत्येव सदासौ शंकरात्मकस्वस्वभावतया स्फुरतीत्य् अर्थः
tasya prākaraṇikasvabhāvasya yopalabdhiḥ anavacchinnaḥ prakāśaḥ sā kathitayuktyavaṣṭambhātsuṣṭhu prabuddhasyāprabuddhatāsaṃskāreṇāpi śūnyasya satataṃ triṣvapi jāgarasvapnasauṣuptapadeṣu nityamiti ādau madhye'nte cāvyabhicāriṇī anapāyinī syādbhavatyeva sadāsau śaṃkarātmakasvasvabhāvatayā sphuratīty arthaḥ
- 2
परस्याप्रबुद्धस्य पुनस्तासां दशानां स्वोचितसंविद्रूपाणां प्रत्येकम् आदाव् उद्बुभूषायाम् अन्ते च विश्रान्त्यात्मकान्तर्मुखत्वे न तु स्वोचितार्थावभासावस्थितिरूपे मध्यपदे
parasyāprabuddhasya punastāsāṃ daśānāṃ svocitasaṃvidrūpāṇāṃ pratyekam ādāv udbubhūṣāyām ante ca viśrāntyātmakāntarmukhatve na tu svocitārthāvabhāsāvasthitirūpe madhyapade
- 3
यदुक्तं श्रीशिवदृष्टौ
यावत्समग्रज्ञानाग्रज्ञातृस्पर्शदशास्व् अपि
स्थितैव लक्ष्यते सा तु तद्विश्रान्त्याथवा फले
yaduktaṃ śrīśivadṛṣṭau
yāvatsamagrajñānāgrajñātṛsparśadaśāsv api
sthitaiva lakṣyate sā tu tadviśrāntyāthavā phale
- 4
भट्टलोल्लटेनापि तदाद्यन्त इत्येवमेव व्याख्यायि स्ववृत्तौ
bhaṭṭalollaṭenāpi tadādyanta ityevameva vyākhyāyi svavṛttau
- 5
भट्टश्रीकल्लटवृत्त्यक्षराण्यपेक्ष्य वयमपि तद्वृत्त्यक्षरानुरोधेन सौत्रम् अर्थम् अतिविमलमपि क्लिष्टकल्पनया व्याकर्तुमशिक्षिताः यत एवासुप्रबुद्धस्य तदाद्यन्ते ऽस्ति तदुपलब्धिः अत एवायम् इहाधिकारी स्पन्दोपदेशैः सुप्रबुद्धीक्रियते
bhaṭṭaśrīkallaṭavṛttyakṣarāṇyapekṣya vayamapi tadvṛttyakṣarānurodhena sautram artham ativimalamapi kliṣṭakalpanayā vyākartumaśikṣitāḥ yata evāsuprabuddhasya tadādyante 'sti tadupalabdhiḥ ata evāyam ihādhikārī spandopadeśaiḥ suprabuddhīkriyate
- 6
यद्वक्ष्यति
अतः सततम् उद्युक्तः स्पन्दतत्त्वविविक्तये
जाग्रत्
इत्यादि
सौषुप्तपदवन्मूढः प्रबुद्धः स्यादनावृतः
इति
तथा स्वप्नेऽपि
इत्यादि
प्रबुद्धः सर्वदा तिष्ठेत्
yadvakṣyati
ataḥ satatam udyuktaḥ spandatattvaviviktaye
jāgrat
ityādi
sauṣuptapadavanmūḍhaḥ prabuddhaḥ syādanāvṛtaḥ
iti
tathā svapne'pi
ityādi
prabuddhaḥ sarvadā tiṣṭhet
- 7
इत्यादि च
ityādi ca
- 8
अत्र हि जागरादित्रिषु पदेषु आद्यन्तकोटिवन्मध्यमप्य् अर्थावसायात्मकं पदं तुर्याभोगमयं कर्तुं प्रबुद्धस्य सुप्रबुद्धतापादनायोपदेशः प्रवृत्तः एतच्च निर्णेष्यामः
atra hi jāgarāditriṣu padeṣu ādyantakoṭivanmadhyamapy arthāvasāyātmakaṃ padaṃ turyābhogamayaṃ kartuṃ prabuddhasya suprabuddhatāpādanāyopadeśaḥ pravṛttaḥ etacca nirṇeṣyāmaḥ
- 9
तथा च शिवसूत्रम्
जाग्रत्स्वप्नसुषुप्तभेदे तुर्याभोगसम्भवः
tathā ca śivasūtram
jāgratsvapnasuṣuptabhede turyābhogasambhavaḥ
- 10
तथा
त्रिषु चतुर्थं तैलवद् आसेच्यम्
इति
त्रितयभोक्ता वीरेशः
इति
tathā
triṣu caturthaṃ tailavad āsecyam
iti
tritayabhoktā vīreśaḥ
iti
- 11
सुप्रबुद्धस्य त्रिषु पदेषु यादृश्य् उपलब्धिस्तां विभागेन दर्शयति
suprabuddhasya triṣu padeṣu yādṛśy upalabdhistāṃ vibhāgena darśayati

