15 shlokas
- 1
ब्रह्म वै स्वयम्भु तपो ऽतप्यत
तद् ऐक्षत न वै तपस्य् आनन्त्यमस्ति
हन्ताहम्भूतेष्व् आत्मानं जुहवानि भूतानि चात्मनीति
तत्सर्वेषु भूतेष्व् आत्मानं हुत्वा भूतानि चात्मनि सर्वेषाम्भूतानां श्रैष्ठ्यं स्वाराज्यम् आधिपत्यम्पर्यैत्
तथैवैतद्यजमानः सर्वमेधे सर्वान्मेधान्हुत्वा सर्वाणि भूतानि श्रैष्ठ्यं स्वाराज्यम् आधिपत्यम्पर्येति
brahma vai svayambhu tapo 'tapyata
tad aikṣata na vai tapasy ānantyamasti
hantāhambhūteṣv ātmānaṃ juhavāni bhūtāni cātmanīti
tatsarveṣu bhūteṣv ātmānaṃ hutvā bhūtāni cātmani sarveṣāmbhūtānāṃ śraiṣṭhyaṃ svārājyam ādhipatyamparyait
tathaivaitadyajamānaḥ sarvamedhe sarvānmedhānhutvā sarvāṇi bhūtāni śraiṣṭhyaṃ svārājyam ādhipatyamparyeti
- 2
स वा एष सर्वमेधो दशरात्रो यज्ञक्रतुर्भवति
दशाक्षरा विराट्
विराड् उ कृत्स्नम् अन्नं कृत्स्नस्यैवान्नाद्यस्यावरुद्ध्यै
तस्मिन्न् अग्निम्परार्ध्यं चिनोति
परमो वा एष यज्ञक्रतूनां यत्सर्वमेधः
परमेणैवैनम्परमतां गमयति
sa vā eṣa sarvamedho daśarātro yajñakraturbhavati
daśākṣarā virāṭ
virāḍ u kṛtsnam annaṃ kṛtsnasyaivānnādyasyāvaruddhyai
tasminn agnimparārdhyaṃ cinoti
paramo vā eṣa yajñakratūnāṃ yatsarvamedhaḥ
parameṇaivainamparamatāṃ gamayati
- 3
तस्याग्निष्टुद् अग्निष्टोमः प्रथमम् अहर्भवति
अग्निर्वा अग्निष्टुद् अग्निष्टोमो
अग्निमुखा उ वै सर्वे देवाः सर्वेषां देवानाम् आप्त्यै
तस्याग्नेया ग्रहा भवन्त्य् आग्नेय्यः पुरोरुचः
सर्वम् आग्नेयम् असद् इति
tasyāgniṣṭud agniṣṭomaḥ prathamam aharbhavati
agnirvā agniṣṭud agniṣṭomo
agnimukhā u vai sarve devāḥ sarveṣāṃ devānām āptyai
tasyāgneyā grahā bhavanty āgneyyaḥ purorucaḥ
sarvam āgneyam asad iti
- 4
इन्द्रस्तुद् उक्थ्यो द्वितीयम् अहर्भवति
इन्द्रो वै सर्वे देवाः सर्वेषां देवानाम् आप्त्यै
तस्यैन्द्रा ग्रहा भवन्त्य् ऐन्द्र्यः पुरोरुचः
सर्वम् ऐन्द्रम् असद् इति
indrastud ukthyo dvitīyam aharbhavati
indro vai sarve devāḥ sarveṣāṃ devānām āptyai
tasyaindrā grahā bhavanty aindryaḥ purorucaḥ
sarvam aindram asad iti
- 5
सूर्यस्तुद् उक्थ्यस्तृतीयम् अहर्भवति
सूर्यो वै सर्वे देवाः सर्वेषाम्देवानाम् आप्त्यै
सौर्या ग्रहा भवन्ति सौर्यः पुरोरुचः
सर्वं सौर्यम् असद् इति
sūryastud ukthyastṛtīyam aharbhavati
sūryo vai sarve devāḥ sarveṣāmdevānām āptyai
sauryā grahā bhavanti sauryaḥ purorucaḥ
sarvaṃ sauryam asad iti
- 6
वैश्वदेवश्चतुर्थम् अहर्भवति
विश्वे वै सर्वे देवाः सर्वेषां देवानाम् आप्त्यै
वैश्वदेवा ग्रहा भवन्ति वैश्वदेव्यः पुरोरुचः
सर्वम्वैश्वदेवम् असद् इति
vaiśvadevaścaturtham aharbhavati
viśve vai sarve devāḥ sarveṣāṃ devānām āptyai
vaiśvadevā grahā bhavanti vaiśvadevyaḥ purorucaḥ
sarvamvaiśvadevam asad iti
- 7
आश्वमेधिकम्मध्यमम्पञ्चमम् अहर्भवति
तस्मिन्न् अश्वम्मेध्यम् आलभते ऽश्वमेधस्यैवाप्त्यै
āśvamedhikammadhyamampañcamam aharbhavati
tasminn aśvammedhyam ālabhate 'śvamedhasyaivāptyai
- 8
पौरुषमेधिकम्मध्यमं षष्ठम् अहर्भवति
तस्मिन्मेध्यान्पुरुषान् आलभते पुरुषमेधस्यैवाप्त्यै
pauruṣamedhikammadhyamaṃ ṣaṣṭham aharbhavati
tasminmedhyānpuruṣān ālabhate puruṣamedhasyaivāptyai
- 9
अप्तोर्यामः सप्तमम् अहर्भवति सर्वेषाम्यज्ञक्रतूनाम् आप्त्यै
तस्मिन्त्सर्वान्मेध्यान् आलभते यच्च प्राणि यच्चाप्राणम्
वपा वपावतां जुहोति त्वच उत्कर्तम् अवपाकानां
संव्रश्चम् ओषधिवनस्पतीनाम्प्रकिरन्ति
शुष्काणां चार्द्राणाम्चान्नम् अन्नं जुहोत्य् अन्नस्यान्नस्याप्त्यै
सर्वम्जुहोति
सर्वस्मै जुहोति सर्वस्याप्त्यै सर्वस्यावरुद्ध्यै
प्रातःसवने हुतासु वपास्व् एवम् एव तृतीयसवने हुतेषु हविःषु
aptoryāmaḥ saptamam aharbhavati sarveṣāmyajñakratūnām āptyai
tasmintsarvānmedhyān ālabhate yacca prāṇi yaccāprāṇam
vapā vapāvatāṃ juhoti tvaca utkartam avapākānāṃ
saṃvraścam oṣadhivanaspatīnāmprakiranti
śuṣkāṇāṃ cārdrāṇāmcānnam annaṃ juhoty annasyānnasyāptyai
sarvamjuhoti
sarvasmai juhoti sarvasyāptyai sarvasyāvaruddhyai
prātaḥsavane hutāsu vapāsv evam eva tṛtīyasavane huteṣu haviḥṣu
- 10
त्रिणवम् अष्टमम् अहर्भवति
वज्रो वै त्रिणवो
वज्रेण खलु वै क्षत्रं स्पृतं
तद्वज्रेणैव क्षत्रं स्पृणोति
triṇavam aṣṭamam aharbhavati
vajro vai triṇavo
vajreṇa khalu vai kṣatraṃ spṛtaṃ
tadvajreṇaiva kṣatraṃ spṛṇoti
- 11
त्रयस्त्रिंशं नवमम् अहर्भवति
प्रतिष्ठा वै त्रयस्त्रिंशः प्रतिष्ठित्यै
trayastriṃśaṃ navamam aharbhavati
pratiṣṭhā vai trayastriṃśaḥ pratiṣṭhityai
- 12
विश्वजित्सर्वपृष्ठो ऽतिरात्रो दशमम् अहर्भवति
सर्वम्वै विश्वजित्सर्वपृष्ठो ऽतिरात्रः
सर्वं सर्वमेधः सर्वस्याप्त्यै सर्वस्यावरुद्ध्यै
viśvajitsarvapṛṣṭho 'tirātro daśamam aharbhavati
sarvamvai viśvajitsarvapṛṣṭho 'tirātraḥ
sarvaṃ sarvamedhaḥ sarvasyāptyai sarvasyāvaruddhyai
- 13
अथातो दक्षिणानाम्
मध्यम्प्रति राष्ट्रस्य यद् अन्यद्ब्राह्मणस्य वित्तात्सभूमि सपुरुषम्प्राची दिग्घोतुर्दक्षिणा ब्रह्मणः प्रतीच्य् अध्वर्योर् उदीच्य् उद्गातुः
तद् एव होतृका अन्वाभक्ताः
athāto dakṣiṇānām
madhyamprati rāṣṭrasya yad anyadbrāhmaṇasya vittātsabhūmi sapuruṣamprācī digghoturdakṣiṇā brahmaṇaḥ pratīcy adhvaryor udīcy udgātuḥ
tad eva hotṛkā anvābhaktāḥ
- 14
तेन हैतेन विश्वकर्मा भौवन ईजे
तेनेष्ट्वात्यतिष्ठत्सर्वाणि भूतानि
इदं सर्वम् अभवत्
अतितिष्ठति सर्वाणि भूतानीदं सर्वम्भवति य एवम्विद्वान्त्सर्वमेधेन यजते यो वैतद् एवम्वेद
tena haitena viśvakarmā bhauvana īje
teneṣṭvātyatiṣṭhatsarvāṇi bhūtāni
idaṃ sarvam abhavat
atitiṣṭhati sarvāṇi bhūtānīdaṃ sarvambhavati ya evamvidvāntsarvamedhena yajate yo vaitad evamveda
- 15
तं ह कश्यपो याजयांचकार
तद् अपि भूमिः श्लोकं जगौ
न मा मर्त्यः कश्चन दातुम् अर्हति विश्वकर्मन्भौवन मन्द आसिथ उपमङ्क्ष्यति स्या सलिलस्य मध्ये मृषैष ते संगरः कश्यपायेति
taṃ ha kaśyapo yājayāṃcakāra
tad api bhūmiḥ ślokaṃ jagau
na mā martyaḥ kaścana dātum arhati viśvakarmanbhauvana manda āsitha upamaṅkṣyati syā salilasya madhye mṛṣaiṣa te saṃgaraḥ kaśyapāyeti

