Sanskrit

1 shloka

  1. 1

    असदकरणात्

    न सद् असत्

    असतो ऽकरणं तस्मात्सत्कार्यम्

    इह लोके ऽसत्करणम्नास्ति

    तस्मात्सतः करणाद् अस्ति प्राग् उत्पत्तेः प्रधाने व्यक्तम्

    अतः सत्कार्यम्

    किं चान्यत्

    उपादानग्रहणात्

    उपादानम्कारणम्तस्य ग्रहणात्

    इह लोके यो येनार्थी स तदुपादानग्रहणं करोति

    दध्यर्थी क्षीरस्य न तु जलस्य

    तस्मात्सत्कार्यम्

    इतश्च

    सर्वसंभवाभावात्

    सर्वस्य सर्वत्र संभवो नास्ति

    यथा सुवर्णस्य रजतादौ तृणपांसुसिकतासु

    तस्मात्सर्वसम्भवाभावात्सत्कार्यम्

    इतश्च

    शक्तस्य शक्यकरणात्

    इह कुलालः शक्तो मृद्दण्डचक्रचीवररज्जुनीरादिकरणोपकरणं वा शक्यम् एव घटम्मृत्पिण्डाद् उत्पादयति

    तस्मात्सत्कार्यम्

    इतश्च कारणभावाच्च सत्कार्यम्

    कारणं यल्लक्षणम्तल्लक्षणम् एव कार्यम् अपि

    यथा यवेभ्यो यवा व्रीहिभ्यो व्रीहयः

    यदासत्कार्यं स्यात्ततः कोद्रवेभ्यः शालयः स्युः

    न च सन्तीति तस्मात्सत्कार्यम्

    एवम्पञ्चभिर्हेतुभिः प्रधाने महदादि लिङ्गम् अस्ति

    तस्मात्सत उत्पत्तिर्नासत इति

    प्रकृतिविरूपं सरूपम्च यद् उक्तं तत्कथम् इत्युच्यते

    asadakaraṇāt

    na sad asat

    asato 'karaṇaṃ tasmātsatkāryam

    iha loke 'satkaraṇamnāsti

    tasmātsataḥ karaṇād asti prāg utpatteḥ pradhāne vyaktam

    ataḥ satkāryam

    kiṃ cānyat

    upādānagrahaṇāt

    upādānamkāraṇamtasya grahaṇāt

    iha loke yo yenārthī sa tadupādānagrahaṇaṃ karoti

    dadhyarthī kṣīrasya na tu jalasya

    tasmātsatkāryam

    itaśca

    sarvasaṃbhavābhāvāt

    sarvasya sarvatra saṃbhavo nāsti

    yathā suvarṇasya rajatādau tṛṇapāṃsusikatāsu

    tasmātsarvasambhavābhāvātsatkāryam

    itaśca

    śaktasya śakyakaraṇāt

    iha kulālaḥ śakto mṛddaṇḍacakracīvararajjunīrādikaraṇopakaraṇaṃ vā śakyam eva ghaṭammṛtpiṇḍād utpādayati

    tasmātsatkāryam

    itaśca kāraṇabhāvācca satkāryam

    kāraṇaṃ yallakṣaṇamtallakṣaṇam eva kāryam api

    yathā yavebhyo yavā vrīhibhyo vrīhayaḥ

    yadāsatkāryaṃ syāttataḥ kodravebhyaḥ śālayaḥ syuḥ

    na ca santīti tasmātsatkāryam

    evampañcabhirhetubhiḥ pradhāne mahadādi liṅgam asti

    tasmātsata utpattirnāsata iti

    prakṛtivirūpaṃ sarūpamca yad uktaṃ tatkatham ityucyate