Samkhya Karika Bhashya · 66.2 66.2.1
66.2.1रङ्गस्थ इति यथा रङ्गस्थ इत्येवम् उपेक्षक एकः केवलः शुद्धः पुरुषः
तेनाहं दृष्टेति कृत्वोपरता निवृत्ता
एकैकैव प्रकृतिस्त्रैलोक्यस्यापि प्रधानकारणभूता
न द्वितीया प्रकृतिर् अस्ति मूर्तिभेदे जातिभेदात्
एवं प्रकृतिपुरुषयोर्निवृत्तावपि व्यापकत्वात्संयोगोऽस्ति न तु संयोगकृतः सर्गः
सति संयोगे ऽपि तयोः प्रकृतिपुरुषयोः सर्गगतत्त्वात्सत्यपि संयोगे प्रयोजनं नास्ति सर्गस्य सृष्टेश्चरितार्थत्वात्
प्रकृतेर्द्विविधं प्रयोजनं शब्दविषयोपलब्धिर्गुणपुरुषान्तरोपलब्धिश्च
उभयत्रापि चरितार्थत्वात्सर्गस्य नास्ति प्रयोजनं यः पुनःसर्ग इति
यथा दानग्रहणनिमित्त उत्तमर्णाधमर्णयोर्द्रव्यविशुद्धौ सत्यपि संयोगे न कश्चिद् अर्थसंबन्धो भवति
एवं प्रकृतिपुरुषयोरपि नास्ति प्रयोजनम् इति
यदि पुरुषस्योत्पन्ने ज्ञाने मोक्षो भवति ततो मम कस्मान्न भवतीति
अत उच्यते
Transliteration
raṅgastha iti yathā raṅgastha ityevam upekṣaka ekaḥ kevalaḥ śuddhaḥ puruṣaḥ
tenāhaṃ dṛṣṭeti kṛtvoparatā nivṛttā
ekaikaiva prakṛtistrailokyasyāpi pradhānakāraṇabhūtā
na dvitīyā prakṛtir asti mūrtibhede jātibhedāt
evaṃ prakṛtipuruṣayornivṛttāvapi vyāpakatvātsaṃyogo'sti na tu saṃyogakṛtaḥ sargaḥ
sati saṃyoge 'pi tayoḥ prakṛtipuruṣayoḥ sargagatattvātsatyapi saṃyoge prayojanaṃ nāsti sargasya sṛṣṭeścaritārthatvāt
prakṛterdvividhaṃ prayojanaṃ śabdaviṣayopalabdhirguṇapuruṣāntaropalabdhiśca
ubhayatrāpi caritārthatvātsargasya nāsti prayojanaṃ yaḥ punaḥsarga iti
yathā dānagrahaṇanimitta uttamarṇādhamarṇayordravyaviśuddhau satyapi saṃyoge na kaścid arthasaṃbandho bhavati
evaṃ prakṛtipuruṣayorapi nāsti prayojanam iti
yadi puruṣasyotpanne jñāne mokṣo bhavati tato mama kasmānna bhavatīti
ata ucyate
By System Admin
Translation
Draft in progress