Sanskrit

1 shloka

  1. 1

    स्वां स्वाम् इति वीप्सा

    बुद्ध्यहंकारमनांसि स्वां स्वां वृत्तिं परस्पराकूतहेतुकाम् आकूतादरसंभ्रम इति

    प्रतिपद्यन्ते पुरुषार्थकरणाय बुद्ध्यहंकारादयः

    बुद्धिर् अहंकाराकूतं ज्ञात्वा स्वस्वविषयं प्रतिपद्यते

    किमर्थम् इति चेत्पुरुषार्थ एव हेतुः

    पुरुषार्थः कर्तव्य इत्येवम् अर्थं गुणानां प्रवृत्तिः

    तस्माद् एतानि करणानि पुरुषार्थं प्रकाशयन्ति

    यद्य् अचेतनानीति कथं स्वयं प्रवर्तन्ते

    न केनचित्कार्यते करणं पुरुषार्थ एवैकः कारयतीति वाक्यार्थः

    न केनचिद् ईश्वरेन पुरुषेन कार्यते प्रबोध्यते करणम्

    बुद्ध्यादि कतिविधं तद् इत्युच्यते

    svāṃ svām iti vīpsā

    buddhyahaṃkāramanāṃsi svāṃ svāṃ vṛttiṃ parasparākūtahetukām ākūtādarasaṃbhrama iti

    pratipadyante puruṣārthakaraṇāya buddhyahaṃkārādayaḥ

    buddhir ahaṃkārākūtaṃ jñātvā svasvaviṣayaṃ pratipadyate

    kimartham iti cetpuruṣārtha eva hetuḥ

    puruṣārthaḥ kartavya ityevam arthaṃ guṇānāṃ pravṛttiḥ

    tasmād etāni karaṇāni puruṣārthaṃ prakāśayanti

    yady acetanānīti kathaṃ svayaṃ pravartante

    na kenacitkāryate karaṇaṃ puruṣārtha evaikaḥ kārayatīti vākyārthaḥ

    na kenacid īśvarena puruṣena kāryate prabodhyate karaṇam

    buddhyādi katividhaṃ tad ityucyate