को विकारी च्यवते प्रकारणमाप्नोतिराकारपकारौ विकार्यौ आदितः ओकारो विक्रियते । द्वितीयो मकार एवं द्विवर्ण एकाक्षर ओमित्योङ्कारो निर्वृत्तः । कतिमात्र इत्यादेस्तिस्रो मात्रा: अभ्याधाने हि प्लवते । मकारश्चतुर्थी किं स्थानमित्युभावोष्ठौ स्थानमाधानकरणी च द्विःस्थानं सन्ध्यक्षरमवर्णलेशः कण्ठ्यो यथोक्तशेषः पूर्वो विवृत्तकरणस्थितश्च द्वितीयः स्पृष्टकरणस्थितश्च । नायं योगे विद्युत आख्यातोपसर्गानुदात्तः स्वरितलिङ्गविभक्तिवचनानि च संच्छिन्नाध्यायिन आचार्याः पूर्वे बभूवुः । श्रवणादेवं प्रतिपद्यन्ते । न कारणं प्रयच्छन्त्यथापरपक्षीयाणां कविः पञ्चालचण्ड: परिपृच्छको बभूवांबु : पृथगुद्गीथदोषान् भवन्तो ब्रुवन्त्विति । तद्वाच्युपलक्षयेत् वर्णाक्षरपदाङ्कशो विभक्त्यामृषिनिषेवितामिति वाचं स्तुवन्ति । तस्मात् कारणं ब्रूमो वर्णानामयमिदं भविष्यतीति षडङ्गविदस्तत्तथाधीमहि । किं छन्द इति । गायत्रं हि छन्दो गायत्री वैदेवानामेकाक्षरा श्वेतवर्णा च व्याख्याता । द्वौ द्वादशकौ वर्गावेतद्वै व्याकरणं धात्वर्थवचनं शैक्षं छन्दो वचनं चाथोत्तरौ द्वौ द्वादशकौ वर्गौ वेदरहसिkI (?) व्याख्याता मन्त्रकल्पो ब्राह्मणमृग्यजुःसामाथर्वाण्येषा व्याहृतिश्चतुर्णां वेदानामानुपूर्येण । ॐ भूर्भुवस्सुवरिति व्याहृतयः ॥
Transliteration
ko vikārī cyavate prakāraṇamāpnotirākārapakārau vikāryau āditaḥ okāro vikriyate | dvitīyo makāra evaṃ dvivarṇa ekākṣara omityoṅkāro nirvṛttaḥ | katimātra ityādestisro mātrā: abhyādhāne hi plavate | makāraścaturthī kiṃ sthānamityubhāvoṣṭhau sthānamādhānakaraṇī ca dviḥsthānaṃ sandhyakṣaramavarṇaleśaḥ kaṇṭhyo yathoktaśeṣaḥ pūrvo vivṛttakaraṇasthitaśca dvitīyaḥ spṛṣṭakaraṇasthitaśca | nāyaṃ yoge vidyuta ākhyātopasargānudāttaḥ svaritaliṅgavibhaktivacanāni ca saṃcchinnādhyāyina ācāryāḥ pūrve babhūvuḥ | śravaṇādevaṃ pratipadyante | na kāraṇaṃ prayacchantyathāparapakṣīyāṇāṃ kaviḥ pañcālacaṇḍa: paripṛcchako babhūvāṃbu : pṛthagudgīthadoṣān bhavanto bruvantviti | tadvācyupalakṣayet varṇākṣarapadāṅkaśo vibhaktyāmṛṣiniṣevitāmiti vācaṃ stuvanti | tasmāt kāraṇaṃ brūmo varṇānāmayamidaṃ bhaviṣyatīti ṣaḍaṅgavidastattathādhīmahi | kiṃ chanda iti | gāyatraṃ hi chando gāyatrī vaidevānāmekākṣarā śvetavarṇā ca vyākhyātā | dvau dvādaśakau vargāvetadvai vyākaraṇaṃ dhātvarthavacanaṃ śaikṣaṃ chando vacanaṃ cāthottarau dvau dvādaśakau vargau vedarahasikI (?) vyākhyātā mantrakalpo brāhmaṇamṛgyajuḥsāmātharvāṇyeṣā vyāhṛtiścaturṇāṃ vedānāmānupūryeṇa | oṃ bhūrbhuvassuvariti vyāhṛtayaḥ ||
By System Admin
Translation
Draft in progress