149 shlokas
- 1
हिरण्यं हाटकं रुक्मं सुवर्णं हेम काञ्चनम्
तपनीयं भूरिचन्द्रं कल्याणं कलधौतकम्
hiraṇyaṃ hāṭakaṃ rukmaṃ suvarṇaṃ hema kāñcanam
tapanīyaṃ bhūricandraṃ kalyāṇaṃ kaladhautakam
- 2
चामीकरं शातकुम्भं सुरेलशः सुवासकम्
जाम्बूनदं भूरिनिष्कं जातरूपं च गैरिकम्
cāmīkaraṃ śātakumbhaṃ surelaśaḥ suvāsakam
jāmbūnadaṃ bhūriniṣkaṃ jātarūpaṃ ca gairikam
- 3
स्वर्णं कार्तस्वरं भर्म गाङ्गेयं कनकं वसु
अष्टापदं चारुरूपं महारजतकर्बुरे
svarṇaṃ kārtasvaraṃ bharma gāṅgeyaṃ kanakaṃ vasu
aṣṭāpadaṃ cārurūpaṃ mahārajatakarbure
- 4
सुवर्णं बृंहणं वृष्यं कषायं लेखनं हिमम्
स्वादुपाकरसं तिक्तं हृद्यं गुरु रसायनम्
suvarṇaṃ bṛṃhaṇaṃ vṛṣyaṃ kaṣāyaṃ lekhanaṃ himam
svādupākarasaṃ tiktaṃ hṛdyaṃ guru rasāyanam
- 5
बल्यं पवित्रं चक्षुष्यं मेधायुःस्मृतिकान्तिदम्
ओजस्करं स्थैर्यकरं वाग्विशुद्धिकरं जयेत्
balyaṃ pavitraṃ cakṣuṣyaṃ medhāyuḥsmṛtikāntidam
ojaskaraṃ sthairyakaraṃ vāgviśuddhikaraṃ jayet
- 6
दोषत्रयक्षयोन्मादगरोदरविषज्वरान्
रजतं रुचिरं रौप्यं सुवर्णं मरुपादजम्
doṣatrayakṣayonmādagarodaraviṣajvarān
rajataṃ ruciraṃ raupyaṃ suvarṇaṃ marupādajam
- 7
शुद्धं कुप्यं वसुश्रेष्ठं विमलं श्वेतकं शिवम्
सौधं तारं तप्तरूपं सितारागं महासुधम्
śuddhaṃ kupyaṃ vasuśreṣṭhaṃ vimalaṃ śvetakaṃ śivam
saudhaṃ tāraṃ taptarūpaṃ sitārāgaṃ mahāsudham
- 8
चन्द्रहासं चन्द्रवपुः बाष्कलं वह्निभूतिकम्
रूप्यं शीतं कषायाम्लं स्वादुपाकरसं सरम्
candrahāsaṃ candravapuḥ bāṣkalaṃ vahnibhūtikam
rūpyaṃ śītaṃ kaṣāyāmlaṃ svādupākarasaṃ saram
- 9
वयसः स्थापनं स्निग्धं लेखनं वातपित्तजित्
ताम्रं शुल्बं सर्वलोहं त्र्यम्बकं सर्ववर्चसम्
vayasaḥ sthāpanaṃ snigdhaṃ lekhanaṃ vātapittajit
tāmraṃ śulbaṃ sarvalohaṃ tryambakaṃ sarvavarcasam
- 10
द्व्यष्टं म्लेच्छमुखं रक्तमरविन्ददलप्रभम्
औदुम्बरं रक्तधातुः कनीयं सर्वधातुकम्
dvyaṣṭaṃ mlecchamukhaṃ raktamaravindadalaprabham
audumbaraṃ raktadhātuḥ kanīyaṃ sarvadhātukam
- 11
नैपालीयं रत्नधातुः मिहिरं रविनामकम्
ताम्रं तिक्तं हिमं स्वादु कषायाम्लं सरं लघु
naipālīyaṃ ratnadhātuḥ mihiraṃ ravināmakam
tāmraṃ tiktaṃ himaṃ svādu kaṣāyāmlaṃ saraṃ laghu
- 12
लेखनं कटुकं पाके रोपणं कफपित्तजित्
निहन्ति कासकुष्ठार्शःश्वासश्वयथुपाण्डुताः
lekhanaṃ kaṭukaṃ pāke ropaṇaṃ kaphapittajit
nihanti kāsakuṣṭhārśaḥśvāsaśvayathupāṇḍutāḥ
- 13
कांस्यं लोहनिभं घोषं प्रकाशं कमलं लवम्
कांस्यं कषायं तिक्तोष्णं लेखनं विशदं सरम्
kāṃsyaṃ lohanibhaṃ ghoṣaṃ prakāśaṃ kamalaṃ lavam
kāṃsyaṃ kaṣāyaṃ tiktoṣṇaṃ lekhanaṃ viśadaṃ saram
- 14
रूक्षं गुरु कफं पित्तं हन्ति दृष्टिप्रसादनम्
वर्तलोहं वट्टलोहं पञ्चलोहं च नीलिका
rūkṣaṃ guru kaphaṃ pittaṃ hanti dṛṣṭiprasādanam
vartalohaṃ vaṭṭalohaṃ pañcalohaṃ ca nīlikā
- 15
वर्त्तलोहं हिमं रूक्षं कट्वम्लं कफपित्तजित्
पीतलोहं वर्त्तलोहं त्रिलोहं सैक्यम् आरकम्
varttalohaṃ himaṃ rūkṣaṃ kaṭvamlaṃ kaphapittajit
pītalohaṃ varttalohaṃ trilohaṃ saikyam ārakam
- 16
आरकूटं राजरीती राज्ञीरीतिर्महेश्वरी
रीतिस्तिक्ता हिमा रूक्षा वातला कफपित्तजित्
ārakūṭaṃ rājarītī rājñīrītirmaheśvarī
rītistiktā himā rūkṣā vātalā kaphapittajit
- 17
रङ्गं वङ्गं रूपशंखं निघटं पिच्चटं सितम्
शीतं त्रपुकम् आनीलं खरटी नीलिका घनम्
raṅgaṃ vaṅgaṃ rūpaśaṃkhaṃ nighaṭaṃ piccaṭaṃ sitam
śītaṃ trapukam ānīlaṃ kharaṭī nīlikā ghanam
- 18
गुरुश्रेष्ठं सलवणं कस्तारं विकटं रजः
शीशं बहुमलं नागमुरगं भुजगं गुरु
guruśreṣṭhaṃ salavaṇaṃ kastāraṃ vikaṭaṃ rajaḥ
śīśaṃ bahumalaṃ nāgamuragaṃ bhujagaṃ guru
- 19
योगेष्टं यवनेष्टं च विशिष्टं धातुशोधनम्
परिपिष्टं वानपिष्टं पार्वतं धातुसम्भवम्
yogeṣṭaṃ yavaneṣṭaṃ ca viśiṣṭaṃ dhātuśodhanam
paripiṣṭaṃ vānapiṣṭaṃ pārvataṃ dhātusambhavam
- 20
वप्रं धातुमलं वङ्गमलं कृष्णं महाबलम्
त्रपुकं तिक्तकं भेदि लघूष्णं लेखनं पटु
vapraṃ dhātumalaṃ vaṅgamalaṃ kṛṣṇaṃ mahābalam
trapukaṃ tiktakaṃ bhedi laghūṣṇaṃ lekhanaṃ paṭu
- 21
रूक्षं दृश्यं कफश्वासपाण्डुताकफवातजित्
मेहघ्नं पित्तलं किंचित्तद्वद्विद्याद्भुजंगकम्
rūkṣaṃ dṛśyaṃ kaphaśvāsapāṇḍutākaphavātajit
mehaghnaṃ pittalaṃ kiṃcittadvadvidyādbhujaṃgakam
- 22
अयः कालायसं तीक्ष्णं पिण्डं पारवसं घनम्
लोहं कृष्णं घनलोहं वीरं चीमरम् आयसम्
ayaḥ kālāyasaṃ tīkṣṇaṃ piṇḍaṃ pāravasaṃ ghanam
lohaṃ kṛṣṇaṃ ghanalohaṃ vīraṃ cīmaram āyasam
- 23
शस्त्रकुण्ठं चाश्मसारो रक्षणं समयान्तकम्
सिंहानं लोहविष्ठा तु मण्डूरं स्याद् अयोमलः
śastrakuṇṭhaṃ cāśmasāro rakṣaṇaṃ samayāntakam
siṃhānaṃ lohaviṣṭhā tu maṇḍūraṃ syād ayomalaḥ
- 24
सिङ्घाणकं लोहकिट्टं शस्त्रचूर्णमयोरजः
लोहं तिक्तं सरं शीतं कषायं मधुरं गुरु
siṅghāṇakaṃ lohakiṭṭaṃ śastracūrṇamayorajaḥ
lohaṃ tiktaṃ saraṃ śītaṃ kaṣāyaṃ madhuraṃ guru
- 25
रूक्षं वयस्यं चक्षुष्यं लेखनं वातलं जयेत्
कफपित्तं गरं शूलं शोफार्शःकुष्ठपाण्डुताः
rūkṣaṃ vayasyaṃ cakṣuṣyaṃ lekhanaṃ vātalaṃ jayet
kaphapittaṃ garaṃ śūlaṃ śophārśaḥkuṣṭhapāṇḍutāḥ
- 26
मेहमेदःकृमींस्तेषां किट्टं तद्वद्यथायसम्
अयस्कान्तं तीक्ष्णशीतं मेहमारुतपाण्डुजित्
mehamedaḥkṛmīṃsteṣāṃ kiṭṭaṃ tadvadyathāyasam
ayaskāntaṃ tīkṣṇaśītaṃ mehamārutapāṇḍujit
- 27
वयसः स्थापनं वृष्यं शोफकुष्ठगरं जयेत्
रसेन्द्रः पारदः सूतो हेमबीजं रजस्वलः
vayasaḥ sthāpanaṃ vṛṣyaṃ śophakuṣṭhagaraṃ jayet
rasendraḥ pāradaḥ sūto hemabījaṃ rajasvalaḥ
- 28
त्रिलोचनो हेमनिधिः शिवपुत्रो रसोत्तमः
रसलोहं लोकनाथो ज्ञानरेतो महानलः
trilocano hemanidhiḥ śivaputro rasottamaḥ
rasalohaṃ lokanātho jñānareto mahānalaḥ
- 29
पारदः कृमिकुष्ठघ्नः चक्षुष्यश्च रसायनम्
अभ्रकं चाभ्रपटलं निर्मलं वरपीतकम्
pāradaḥ kṛmikuṣṭhaghnaḥ cakṣuṣyaśca rasāyanam
abhrakaṃ cābhrapaṭalaṃ nirmalaṃ varapītakam
- 30
मेधाह्वं पीतकं शुभ्रं गिरिजं गिरिजामलम्
अभ्रकं मधुरं शीतं कषायं गुरु धातुकृत्
medhāhvaṃ pītakaṃ śubhraṃ girijaṃ girijāmalam
abhrakaṃ madhuraṃ śītaṃ kaṣāyaṃ guru dhātukṛt

