Sanskrit

grabh upanishad · Chapter 1 1.2

1.2

पञ्चात्मकम् इति कस्मात्पृथिव्य् आपस्तेजो वायुर् आकाशम् इत्य् अस्मिन्पञ्चात्मके शरीरे का पृथिवी का आपः किं तेजः को वायुः किम् आकाशम्

तत्र पञ्चात्मके शरीरे यत्कठिनं सा पृथिवी यद्द्रवं ता आपः यद् उष्णं तत्तेजः यत्संचरति स वायुः यच्छुषिरं तद् आकाशम्

तत्र पृथिवी धारणे आपः पिण्डीकरणे तेजः प्रकाशने वायुर्व्यूहने आकाशम् अवकाशप्रदाने

पृथक्श्रोत्रे शब्दोपलब्धौ त्वक्स्पर्शे चक्षुषी रूपे जिह्वा रसने नासिका घ्राणे उपस्थ आनन्दने अपानम् उत्सर्गे बुद्ध्या बुध्यति मनसा संकल्पयति वाचा वदति

षडाश्रयम् इति कस्मात्मधुराम्ललवणतिक्तकटुकषायरसान्विन्दतीति षड्जऋषभगान्धारमध्यमपञ्चमधैवतनिषादाश्चेतीष्टानिष्टशब्दसंज्ञाः प्रणिधानाद्दशविधा भवन्ति

Transliteration

pañcātmakam iti kasmātpṛthivy āpastejo vāyur ākāśam ity asminpañcātmake śarīre kā pṛthivī kā āpaḥ kiṃ tejaḥ ko vāyuḥ kim ākāśam

tatra pañcātmake śarīre yatkaṭhinaṃ sā pṛthivī yaddravaṃ tā āpaḥ yad uṣṇaṃ tattejaḥ yatsaṃcarati sa vāyuḥ yacchuṣiraṃ tad ākāśam

tatra pṛthivī dhāraṇe āpaḥ piṇḍīkaraṇe tejaḥ prakāśane vāyurvyūhane ākāśam avakāśapradāne

pṛthakśrotre śabdopalabdhau tvaksparśe cakṣuṣī rūpe jihvā rasane nāsikā ghrāṇe upastha ānandane apānam utsarge buddhyā budhyati manasā saṃkalpayati vācā vadati

ṣaḍāśrayam iti kasmātmadhurāmlalavaṇatiktakaṭukaṣāyarasānvindatīti ṣaḍjaṛṣabhagāndhāramadhyamapañcamadhaivataniṣādāścetīṣṭāniṣṭaśabdasaṃjñāḥ praṇidhānāddaśavidhā bhavanti

By System Admin

Translation

Draft in progress