100 shlokas
- 1
ॐ हठयोगगोरक्षशतकप्रारम्भः
श्रीगुरुं परमानन्दं वन्दे स्वानन्दविग्रहम्
यस्य सांनिध्यमात्रेण चिदानन्दायते तनुः
oṃ haṭhayogagorakṣaśatakaprārambhaḥ
śrīguruṃ paramānandaṃ vande svānandavigraham
yasya sāṃnidhyamātreṇa cidānandāyate tanuḥ
- 2
अन्तर्निश्चलितात्मदीपकलिकास्वाधारबन्धादिभिः यो योगी युगकल्पकालकलनात्त्वं जजेगीयते
ज्ञानामोदमहोदधिः समभवद्यत्रादिनाथः स्वयं व्यक्ताव्यक्तगुणाधिकं तम् अनिशं श्रीमीननाथं भजे
antarniścalitātmadīpakalikāsvādhārabandhādibhiḥ yo yogī yugakalpakālakalanāttvaṃ jajegīyate
jñānāmodamahodadhiḥ samabhavadyatrādināthaḥ svayaṃ vyaktāvyaktaguṇādhikaṃ tam aniśaṃ śrīmīnanāthaṃ bhaje
- 3
नमस्कृत्य गुरुं भक्त्या गोरक्षो ज्ञानम् उत्तमम्
अभीष्टं योगिनां ब्रूते परमानन्दकारकम्
namaskṛtya guruṃ bhaktyā gorakṣo jñānam uttamam
abhīṣṭaṃ yogināṃ brūte paramānandakārakam
- 4
गोरक्षः शतकं वक्ति योगिनां हितकाम्यया
ध्रुवं यस्यावबोधेन जायते परमं पदम्
gorakṣaḥ śatakaṃ vakti yogināṃ hitakāmyayā
dhruvaṃ yasyāvabodhena jāyate paramaṃ padam
- 5
एतद्विमुक्तिसोपानम् एतत्कालस्य वञ्चनम्
यद्व्यावृत्तं मनो मोहाद् आसक्तं परमात्मनि
etadvimuktisopānam etatkālasya vañcanam
yadvyāvṛttaṃ mano mohād āsaktaṃ paramātmani
- 6
द्विजसेवितशाखस्य श्रुतिकल्पतरोः फलम्
शमनं भवतापस्य योगं भजति सज्जनः
dvijasevitaśākhasya śrutikalpataroḥ phalam
śamanaṃ bhavatāpasya yogaṃ bhajati sajjanaḥ
- 7
आसनं प्राणसंयामः प्रत्याहारो ऽथ धारणा
ध्यानं समाधिर् एतानि योगाङ्गानि भवन्ति षट्
āsanaṃ prāṇasaṃyāmaḥ pratyāhāro 'tha dhāraṇā
dhyānaṃ samādhir etāni yogāṅgāni bhavanti ṣaṭ
- 8
आसनानि तु तावन्ति यावत्यो जीवजातयः
एतेषाम् अखिलान्भेदान्विजानाति महेश्वरः
āsanāni tu tāvanti yāvatyo jīvajātayaḥ
eteṣām akhilānbhedānvijānāti maheśvaraḥ
- 9
चतुराशीतिलक्षाणां एकम् एकम् उदाहृतम्
ततः शिवेन पीठानां षोडशानां शतं कृतम्
caturāśītilakṣāṇāṃ ekam ekam udāhṛtam
tataḥ śivena pīṭhānāṃ ṣoḍaśānāṃ śataṃ kṛtam
- 10
आसनेभ्यः समस्तेभ्यो द्वयम् एव विशिष्यते
एकं सिद्धासनं प्रोक्तं द्वितीयं कमलासनम्
āsanebhyaḥ samastebhyo dvayam eva viśiṣyate
ekaṃ siddhāsanaṃ proktaṃ dvitīyaṃ kamalāsanam
- 11
योनिस्थानकम् अङ्घ्रिमूलघटितं कृत्वा दृढं विन्यसेन्मेढ्रे पादम् अथैकम् एव नियतं कृत्वा समं विग्रहम्
स्थाणुः संयमितेन्द्रियो ऽचलदृशा पश्यन्भ्रुवोर् अन्तरम् एतन्मोक्षकवाटभेदजनकं सिद्धासनं प्रोच्यते
yonisthānakam aṅghrimūlaghaṭitaṃ kṛtvā dṛḍhaṃ vinyasenmeḍhre pādam athaikam eva niyataṃ kṛtvā samaṃ vigraham
sthāṇuḥ saṃyamitendriyo 'caladṛśā paśyanbhruvor antaram etanmokṣakavāṭabhedajanakaṃ siddhāsanaṃ procyate
- 12
वामोरूपरि दक्षिणं हि चरणं संस्थाप्य वामं तथा दक्षोरूपरि पश्चिमेन विधिना धृत्वा कराभ्यां दृढम्
अङ्गुष्ठौ हृदये निधाय चिबुकं नासाग्रम् आलोकयेद् एतद्व्याधिविकारहारि यमिनां पद्मासनं प्रोच्यते
vāmorūpari dakṣiṇaṃ hi caraṇaṃ saṃsthāpya vāmaṃ tathā dakṣorūpari paścimena vidhinā dhṛtvā karābhyāṃ dṛḍham
aṅguṣṭhau hṛdaye nidhāya cibukaṃ nāsāgram ālokayed etadvyādhivikārahāri yamināṃ padmāsanaṃ procyate
- 13
षट्चक्रं षोडशाधारं त्रिलक्षं व्योमपञ्चकम्
स्वदेहे ये न जानन्ति कथं सिध्यन्ति योगिनः
ṣaṭcakraṃ ṣoḍaśādhāraṃ trilakṣaṃ vyomapañcakam
svadehe ye na jānanti kathaṃ sidhyanti yoginaḥ
- 14
एकस्तम्भं नवद्वारं गृहं पञ्चाधिदैवतम्
स्वदेहं ये न जानन्ति कथं सिध्यन्ति योगिनः
ekastambhaṃ navadvāraṃ gṛhaṃ pañcādhidaivatam
svadehaṃ ye na jānanti kathaṃ sidhyanti yoginaḥ
- 15
चतुर्दलं स्याद् आधारः स्वाधिष्ठानं च षड्दलम्
नाभौ दशदलं पद्मं सूर्यसंख्यदलं हृदि
caturdalaṃ syād ādhāraḥ svādhiṣṭhānaṃ ca ṣaḍdalam
nābhau daśadalaṃ padmaṃ sūryasaṃkhyadalaṃ hṛdi
- 16
कण्ठे स्यात्षोडशदलं भ्रूमध्ये द्विदलं तथा
सहस्रदलम् आख्यातं ब्रह्मरन्ध्रे महापथे
kaṇṭhe syātṣoḍaśadalaṃ bhrūmadhye dvidalaṃ tathā
sahasradalam ākhyātaṃ brahmarandhre mahāpathe
- 17
आधारः प्रथमं चक्रं स्वाधिष्ठानं द्वितीयकम्
योनिस्थानं द्वयोर्मध्ये कामरूपं निगद्यते
ādhāraḥ prathamaṃ cakraṃ svādhiṣṭhānaṃ dvitīyakam
yonisthānaṃ dvayormadhye kāmarūpaṃ nigadyate
- 18
आधाराख्यं गुदस्थानं पङ्कजं च चतुर्दलम्
तन्मध्ये प्रोच्यते योनिः कामाक्षा सिद्धवन्दिता
ādhārākhyaṃ gudasthānaṃ paṅkajaṃ ca caturdalam
tanmadhye procyate yoniḥ kāmākṣā siddhavanditā
- 19
योनिमध्ये महालिङ्गं पश्चिमाभिमुखं स्थितम्
मस्तके मणिवद्बिम्बं यो जानाति स योगवित्
yonimadhye mahāliṅgaṃ paścimābhimukhaṃ sthitam
mastake maṇivadbimbaṃ yo jānāti sa yogavit
- 20
तप्तचामीकराभासं तडिल्लेखेव विस्फुरत्
त्रिकोणं तत्पुरं वह्नेर् अधो मेढ्रात्प्रतिष्ठितम्
taptacāmīkarābhāsaṃ taḍillekheva visphurat
trikoṇaṃ tatpuraṃ vahner adho meḍhrātpratiṣṭhitam
- 21
यत्समाधौ परं ज्योतिर् अनन्तं विश्वतोमुखम्
तस्मिन्दृष्टे महायोगे यातायातं न विद्यते
yatsamādhau paraṃ jyotir anantaṃ viśvatomukham
tasmindṛṣṭe mahāyoge yātāyātaṃ na vidyate
- 22
स्वशब्देन भवेत्प्राणः स्वाधिष्ठानं तदाश्रयः
स्वाधिष्ठानात्पदाद् अस्मान्मेढ्रम् एवाभिधीयते
svaśabdena bhavetprāṇaḥ svādhiṣṭhānaṃ tadāśrayaḥ
svādhiṣṭhānātpadād asmānmeḍhram evābhidhīyate
- 23
तन्तुना मणिवत्प्रोतो यत्र कन्दः सुषुम्णया
तन्नाभिमण्डलं चक्रं प्रोच्यते मणिपूरकम्
tantunā maṇivatproto yatra kandaḥ suṣumṇayā
tannābhimaṇḍalaṃ cakraṃ procyate maṇipūrakam
- 24
द्वादशारे महाचक्रे पुण्यपापविवर्जिते
तावज्जीवो भ्रमत्य् एव यावत्तत्त्वं न विन्दति
dvādaśāre mahācakre puṇyapāpavivarjite
tāvajjīvo bhramaty eva yāvattattvaṃ na vindati
- 25
ऊर्ध्वं मेढ्राद् अधो नाभेः कन्दयोनिः खगाण्डवत्
तत्र नाड्यः समुत्पन्नाः सहस्राणां द्विसप्ततिः
ūrdhvaṃ meḍhrād adho nābheḥ kandayoniḥ khagāṇḍavat
tatra nāḍyaḥ samutpannāḥ sahasrāṇāṃ dvisaptatiḥ
- 26
तेषु नाडिसहस्रेषु द्विसप्ततिर् उदाहृताः
प्रधानं प्राणवाहिन्यो भूयस्तत्र दश स्मृताः
teṣu nāḍisahasreṣu dvisaptatir udāhṛtāḥ
pradhānaṃ prāṇavāhinyo bhūyastatra daśa smṛtāḥ
- 27
इडा च पिङ्गला चैव सुषुम्णा च तृतीयका
गान्धारी हस्तिजिह्वा च पूषा चैव यशस्विनी
iḍā ca piṅgalā caiva suṣumṇā ca tṛtīyakā
gāndhārī hastijihvā ca pūṣā caiva yaśasvinī
- 28
अलम्बुषा कुहूश्चैव शङ्खिनी दशमी स्मृता
एतन्नाडिमयं चक्रं ज्ञातव्यं योगिभिः सदा
alambuṣā kuhūścaiva śaṅkhinī daśamī smṛtā
etannāḍimayaṃ cakraṃ jñātavyaṃ yogibhiḥ sadā
- 29
इडा वामे स्थिता भागे पिङ्गला दक्षिणे तथा
सुषुम्णा मध्यदेशे तु गान्धारी वामचक्षुषि
iḍā vāme sthitā bhāge piṅgalā dakṣiṇe tathā
suṣumṇā madhyadeśe tu gāndhārī vāmacakṣuṣi
- 30
दक्षिणे हस्तिजिह्वा च पूषा कर्णे च दक्षिणे
यशस्विनी वामकर्णे चासने वाप्य् अलम्बुषा
dakṣiṇe hastijihvā ca pūṣā karṇe ca dakṣiṇe
yaśasvinī vāmakarṇe cāsane vāpy alambuṣā

