Sanskrit

अथातो गायत्री व्याहृतयश्च प्रवर्तन्ते । का च गायत्री काश्च व्याहृतयः । किं भूः किं भुवः किं सुवः किं महः किं जनः किं तपः किं सत्यं किं तत् किं सवितुः किं वरेण्यं किं भर्गः किं देवस्य किं धीमहि किं धियः किं यः किं नः किं प्रचोदयात् । ॐ भूरिति भुवो लोकः । भुव इत्यन्तरिक्षलोकः । स्वरिति स्वर्गलोकः । मह इति महर्लोकः । जन इति जनोलोकः । तप इति तपोलोकः । सत्यमिति सत्यलोकः । तदिति तदसौ तेजोमयं तेजोऽग्निर्देवता । सवितुरिति सविता सावित्रमादित्यो वै । वरेण्यमित्यत्र प्रजापतिः । भर्ग इत्यापो वै भर्गः । देवस्य इतीन्द्रो देवो द्योतत इति स इन्द्रस्तस्मात् सर्वपुरुषो नाम रुद्रः । धीमहीत्यन्तरात्मा । धिय इत्यन्तरात्मा परः । य इति सदाशिवपुरुषः । नो इत्यस्माकं स्वधर्मे । प्रचोदयादिति प्रचोदितकाम इमान् लोकान् प्रत्याश्रयते यः परोधर्म इत्येषा गायत्री । सा च किंगोत्रा कत्यक्षरा कतिपादा । कति कुक्षयः । कानि शीर्षाणि । सांख्यायनगोत्रा सा चतुर्विंशत्यक्षरा गायत्री त्रिपादा चतुष्पादा । पुनस्तस्याश्चत्वारः पादाः षट् कुक्षिकाः पञ्च शीर्षाणि भवन्ति । के च पादाः काश्च कुक्षयः कानि शीर्षाणि । ऋग्वेदोऽस्याः प्रथमः पादो भवति । यजुर्वेदो द्वितीयः पादः । सामवेदस्तृतीयः पादः । अथर्ववेदश्चतुर्थः पादः । पूर्वा दिक् प्रथमा कुक्षिर्भवति । दक्षिणा द्वितीया कुक्षिर्भवति । पश्चिमा तृतीया कुक्षिर्भवति । उत्तरा चतुर्थी कुक्षिर्भवति । ऊर्ध्वं पञ्चमी कुक्षिर्भवति । अधः पष्ठी कुक्षिर्भवति । व्याकरणोऽस्याः प्रथमः शीर्षो भवति । शिक्षा द्वितीयः । कल्पस्तृतीयः । निरुक्तश्चतुर्थः । ज्योतिषामयनमिति पञ्चमः । का दिक् को वर्णः किमायतनं कः स्वरः किं लक्षणं कान्यक्षरदैवतानि क ऋषयः कानि छन्दांसि काः शक्तयः कानि तत्त्वानि के चावयवाः । पूर्वायां भवतु गायत्री । मध्यमायां भवतु सावित्री । पश्चिमायां भवतु सरस्वती । रक्ता गायत्री । श्वेता सावित्री । कृष्णा सरस्वती । पृथिव्यन्तरिक्षं द्यौरायतनानि । अकारोकारमकाररूपोदात्तादिस्वरात्मिका । पूर्वा सन्ध्या हंसवाहिनी ब्राह्मी । मध्यमा वृषभवाहिनी माहेश्वरी । पश्चिमा गरुडवाहिनी वैष्णवी । पूर्वाह्नकालिका सन्ध्या गायत्री कुमारी रक्ता रक्ताङ्गी रक्तवासिनी रक्तगन्धमाल्यानुलेपनी पाशाङ्कुशाक्षमालाकमण्डलुवरहस्त हंसारुढ ब्रह्मदैवत्या ऋग्वेदसहिता आदित्यपथगामिनी भूमण्डलवासिनी । मध्याह्नकालिका सन्ध्या सावित्री युवती श्वेताङ्गी श्वेतवासिनी श्वेतगन्धमाल्यानुलेपनी त्रिशूलडमरुहस्ता वृषभारूढा रुद्रदैवत्या यजुर्वेदमहिता आदित्यपथगामिनी भुवोलोकं व्यवस्थिता । सायं सन्ध्या सरस्वती वृद्धा कृष्णाङ्गी कृष्णवासिनी कृष्णगन्धमाल्यानुलेपना शङ्खचक्रगदाभयहस्ता गरुडारूढा विष्णुदैवत्या सामवेदसहिता आदित्यपथगामिनी स्वर्गलोकव्यव-स्थिता । अग्निवायुसूर्यरूपाऽऽहवनीयगार्हपत्यदक्षिणाग्निरूपा ऋग्यजुःसामरूपा भूर्भुवःस्वरिति व्याहृतिरूपा प्रातर्मध्याह्नतृतीयसवनात्मिका सत्त्वरजस्तमोगुणात्मिका जाग्रत्स्वप्नसुषुप्तरूपा वसुरुद्रादित्यरूपा गायत्रीत्रिष्टुब्जगतीरूपा ब्रह्मशङ्करविष्णुरूपेच्छाज्ञानक्रियाशक्तिरूपा स्वराड्विराड्वषड्ब्रह्मरूपेति । प्रथममाग्नेयं द्वितीयं प्राजापत्यं तृतीयं सौम्यं चतुर्थमीशानं पञ्चममादित्यं षष्ठं गार्हपत्यं सप्तमं मैत्रमष्टमं भगदैवतं नवममार्यमणं दशमं सावित्रमेकादशं त्वाष्ट्रं द्वादशं पौष्णं त्रयोदशमैन्द्राग्नं चतुर्दशं वायव्यं पञ्चदशं वामदेवं षोडशं मैत्रावरुणं सप्तदशं भ्रातृव्यमप्रादशं वैष्णवमेकोनविंशं वामनं विंशं वैश्वदेवमेकविंशं रौद्रं द्वाविंशं कौबेरं त्रयोविंशमाश्विनं चतुर्विंशं ब्राह्ममिति प्रत्यक्षरदैवतानि । प्रथमं वासिष्ठं द्वितीयं भारद्वाजं तृतीयं गार्ग्यं चतुर्थमऔपमन्यवं पञ्चमं भार्गवं पष्ठं शाण्डिल्यं सप्तमं लोहितमष्टमं वैष्णवं नवमं शातातपं दशमं सनत्कुमारमेकादशं वेदव्यासं द्वादशं शुकं त्रयोदशं पाराशर्यं चतुर्दशं पौण्ड्रकं पञ्चदशं ऋतुं पोडशं दाक्षं सप्तदशं काश्यपमष्टादशमात्रेयमेकोनविंशमगस्त्यं विंशमौद्दालकमेकविंशमाङ्गिरमं द्वाविंशं नामिकेतुं त्रयोविंशं मौद्गल्यं चतुर्विंशमाङ्गिरसं वैश्वामित्रमिति प्रत्यक्षराणामृषयो भवन्ति । गायत्रीत्रिष्टुब्जगत्यनुष्टुप्पङ्क्तिर्बृहत्युष्णिगदितिरिति त्रिरावृत्तेन छन्दांसि प्रतिपाद्यन्ते । प्रह्लादिना प्रज्ञा विश्वभद्रा विलासिनी प्रभा शान्ता मा कान्तिः स्पर्शा दुर्गा सरस्वती विरूपा विशालाक्षी शालिनी व्यापिनी विमला तमोऽपहारिणी सूक्ष्मावयवा पद्मालया विरजा विश्वरूपा भद्रा कृपा सर्वतोमुखीति चतुर्विंशतिशक्तयो निगद्यन्ते । पृथिव्यप्तेजोवाय्वाकाशगन्धरसरूपस्पर्शशब्दवाक्यानि पादपायूपस्थत्वक्चक्षुःश्रोत्रजिह्राघ्राणमनोबुद्ध्यहङ्कारचित्तज्ञानानीति प्रत्यक्षराणां तत्त्वानि प्रतीयन्ते । चम्पकातसीकुङ्कुमपिङ्गलेन्द्रनीलाग्निप्रभोद्यत्सूर्यविद्युत्तारकसरोजगौरमरकतशुक्ल-कुन्देन्दुशङ्खपाण्डुनेत्रनीलोत्पलचन्दनागुरुकस्तूरीगोरोचनघनसारसन्निभं प्रत्यक्षरमनुस्मृत्य समस्तपातकोपपातकमहापातकागम्यागमनगोहत्याब्रह्महत्याभ्रूणहत्यावीरहत्यापुरुषहत्याऽऽजन्मकृतहत्यास्त्रीहत्यागुरुहत्यापितृहत्याप्राणहत्याचराचरहत्याऽभक्ष्यभक्षणप्रतिग्रहस्वकर्मविच्छेदनस्वाम्यार्तिहीनकर्मकरणपरधनापहरणशूद्रान्नभोजनशत्रुमारणचण्डालीगमनादिममस्तपापहरणार्थं संस्मरेत् ।

Transliteration

athāto gāyatrī vyāhṛtayaśca pravartante | kā ca gāyatrī kāśca vyāhṛtayaḥ | kiṃ bhūḥ kiṃ bhuvaḥ kiṃ suvaḥ kiṃ mahaḥ kiṃ janaḥ kiṃ tapaḥ kiṃ satyaṃ kiṃ tat kiṃ savituḥ kiṃ vareṇyaṃ kiṃ bhargaḥ kiṃ devasya kiṃ dhīmahi kiṃ dhiyaḥ kiṃ yaḥ kiṃ naḥ kiṃ pracodayāt | oṃ bhūriti bhuvo lokaḥ | bhuva ityantarikṣalokaḥ | svariti svargalokaḥ | maha iti maharlokaḥ | jana iti janolokaḥ | tapa iti tapolokaḥ | satyamiti satyalokaḥ | taditi tadasau tejomayaṃ tejo'gnirdevatā | savituriti savitā sāvitramādityo vai | vareṇyamityatra prajāpatiḥ | bharga ityāpo vai bhargaḥ | devasya itīndro devo dyotata iti sa indrastasmāt sarvapuruṣo nāma rudraḥ | dhīmahītyantarātmā | dhiya ityantarātmā paraḥ | ya iti sadāśivapuruṣaḥ | no ityasmākaṃ svadharme | pracodayāditi pracoditakāma imān lokān pratyāśrayate yaḥ parodharma ityeṣā gāyatrī | sā ca kiṃgotrā katyakṣarā katipādā | kati kukṣayaḥ | kāni śīrṣāṇi | sāṃkhyāyanagotrā sā caturviṃśatyakṣarā gāyatrī tripādā catuṣpādā | punastasyāścatvāraḥ pādāḥ ṣaṭ kukṣikāḥ pañca śīrṣāṇi bhavanti | ke ca pādāḥ kāśca kukṣayaḥ kāni śīrṣāṇi | ṛgvedo'syāḥ prathamaḥ pādo bhavati | yajurvedo dvitīyaḥ pādaḥ | sāmavedastṛtīyaḥ pādaḥ | atharvavedaścaturthaḥ pādaḥ | pūrvā dik prathamā kukṣirbhavati | dakṣiṇā dvitīyā kukṣirbhavati | paścimā tṛtīyā kukṣirbhavati | uttarā caturthī kukṣirbhavati | ūrdhvaṃ pañcamī kukṣirbhavati | adhaḥ paṣṭhī kukṣirbhavati | vyākaraṇo'syāḥ prathamaḥ śīrṣo bhavati | śikṣā dvitīyaḥ | kalpastṛtīyaḥ | niruktaścaturthaḥ | jyotiṣāmayanamiti pañcamaḥ | kā dik ko varṇaḥ kimāyatanaṃ kaḥ svaraḥ kiṃ lakṣaṇaṃ kānyakṣaradaivatāni ka ṛṣayaḥ kāni chandāṃsi kāḥ śaktayaḥ kāni tattvāni ke cāvayavāḥ | pūrvāyāṃ bhavatu gāyatrī | madhyamāyāṃ bhavatu sāvitrī | paścimāyāṃ bhavatu sarasvatī | raktā gāyatrī | śvetā sāvitrī | kṛṣṇā sarasvatī | pṛthivyantarikṣaṃ dyaurāyatanāni | akārokāramakārarūpodāttādisvarātmikā | pūrvā sandhyā haṃsavāhinī brāhmī | madhyamā vṛṣabhavāhinī māheśvarī | paścimā garuḍavāhinī vaiṣṇavī | pūrvāhnakālikā sandhyā gāyatrī kumārī raktā raktāṅgī raktavāsinī raktagandhamālyānulepanī pāśāṅkuśākṣamālākamaṇḍaluvarahasta haṃsāruḍha brahmadaivatyā ṛgvedasahitā ādityapathagāminī bhūmaṇḍalavāsinī | madhyāhnakālikā sandhyā sāvitrī yuvatī śvetāṅgī śvetavāsinī śvetagandhamālyānulepanī triśūlaḍamaruhastā vṛṣabhārūḍhā rudradaivatyā yajurvedamahitā ādityapathagāminī bhuvolokaṃ vyavasthitā | sāyaṃ sandhyā sarasvatī vṛddhā kṛṣṇāṅgī kṛṣṇavāsinī kṛṣṇagandhamālyānulepanā śaṅkhacakragadābhayahastā garuḍārūḍhā viṣṇudaivatyā sāmavedasahitā ādityapathagāminī svargalokavyava-sthitā | agnivāyusūryarūpā''havanīyagārhapatyadakṣiṇāgnirūpā ṛgyajuḥsāmarūpā bhūrbhuvaḥsvariti vyāhṛtirūpā prātarmadhyāhnatṛtīyasavanātmikā sattvarajastamoguṇātmikā jāgratsvapnasuṣuptarūpā vasurudrādityarūpā gāyatrītriṣṭubjagatīrūpā brahmaśaṅkaraviṣṇurūpecchājñānakriyāśaktirūpā svarāḍvirāḍvaṣaḍbrahmarūpeti | prathamamāgneyaṃ dvitīyaṃ prājāpatyaṃ tṛtīyaṃ saumyaṃ caturthamīśānaṃ pañcamamādityaṃ ṣaṣṭhaṃ gārhapatyaṃ saptamaṃ maitramaṣṭamaṃ bhagadaivataṃ navamamāryamaṇaṃ daśamaṃ sāvitramekādaśaṃ tvāṣṭraṃ dvādaśaṃ pauṣṇaṃ trayodaśamaindrāgnaṃ caturdaśaṃ vāyavyaṃ pañcadaśaṃ vāmadevaṃ ṣoḍaśaṃ maitrāvaruṇaṃ saptadaśaṃ bhrātṛvyamaprādaśaṃ vaiṣṇavamekonaviṃśaṃ vāmanaṃ viṃśaṃ vaiśvadevamekaviṃśaṃ raudraṃ dvāviṃśaṃ kauberaṃ trayoviṃśamāśvinaṃ caturviṃśaṃ brāhmamiti pratyakṣaradaivatāni | prathamaṃ vāsiṣṭhaṃ dvitīyaṃ bhāradvājaṃ tṛtīyaṃ gārgyaṃ caturthamaaupamanyavaṃ pañcamaṃ bhārgavaṃ paṣṭhaṃ śāṇḍilyaṃ saptamaṃ lohitamaṣṭamaṃ vaiṣṇavaṃ navamaṃ śātātapaṃ daśamaṃ sanatkumāramekādaśaṃ vedavyāsaṃ dvādaśaṃ śukaṃ trayodaśaṃ pārāśaryaṃ caturdaśaṃ pauṇḍrakaṃ pañcadaśaṃ ṛtuṃ poḍaśaṃ dākṣaṃ saptadaśaṃ kāśyapamaṣṭādaśamātreyamekonaviṃśamagastyaṃ viṃśamauddālakamekaviṃśamāṅgiramaṃ dvāviṃśaṃ nāmiketuṃ trayoviṃśaṃ maudgalyaṃ caturviṃśamāṅgirasaṃ vaiśvāmitramiti pratyakṣarāṇāmṛṣayo bhavanti | gāyatrītriṣṭubjagatyanuṣṭuppaṅktirbṛhatyuṣṇigaditiriti trirāvṛttena chandāṃsi pratipādyante | prahlādinā prajñā viśvabhadrā vilāsinī prabhā śāntā mā kāntiḥ sparśā durgā sarasvatī virūpā viśālākṣī śālinī vyāpinī vimalā tamo'pahāriṇī sūkṣmāvayavā padmālayā virajā viśvarūpā bhadrā kṛpā sarvatomukhīti caturviṃśatiśaktayo nigadyante | pṛthivyaptejovāyvākāśagandharasarūpasparśaśabdavākyāni pādapāyūpasthatvakcakṣuḥśrotrajihrāghrāṇamanobuddhyahaṅkāracittajñānānīti pratyakṣarāṇāṃ tattvāni pratīyante | campakātasīkuṅkumapiṅgalendranīlāgniprabhodyatsūryavidyuttārakasarojagauramarakataśukla-kundenduśaṅkhapāṇḍunetranīlotpalacandanāgurukastūrīgorocanaghanasārasannibhaṃ pratyakṣaramanusmṛtya samastapātakopapātakamahāpātakāgamyāgamanagohatyābrahmahatyābhrūṇahatyāvīrahatyāpuruṣahatyā''janmakṛtahatyāstrīhatyāguruhatyāpitṛhatyāprāṇahatyācarācarahatyā'bhakṣyabhakṣaṇapratigrahasvakarmavicchedanasvāmyārtihīnakarmakaraṇaparadhanāpaharaṇaśūdrānnabhojanaśatrumāraṇacaṇḍālīgamanādimamastapāpaharaṇārthaṃ saṃsmaret |

By System Admin

Translation

Draft in progress