Charak Samhita · 1.4 1.4.7
1.4.7पञ्चविधं कषायकल्पनमिति तद्यथा स्वरसः कल्कः शृतः शीतः फाण्टः कषाय इति
यन्त्रनिष्पीडिताद्द्रव्याद्रसः स्वरस उच्यते
यः पिण्डो रसपिष्टानां स कल्कः परिकीर्तितः
वह्नौ तु क्वथितं द्रव्यं शृतमाहुश्चिकित्सकाः
द्रव्याद् आपोथितात्तोये प्रतप्ते निशि संस्थितात्
कषायो यो ऽभिनिर्याति स शीतः समुदाहृतः
क्षिप्त्वोष्णतोये मृदितं तत्फाण्टं परिकीर्तितम्
तेषां यथापूर्वं बलाधिक्यम् अतः कषायकल्पना व्याध्यातुरबलापेक्षिणी न त्वेवं खलु सर्वाणि सर्वत्रोपयोगीनि भवन्ति
Transliteration
pañcavidhaṃ kaṣāyakalpanamiti tadyathā svarasaḥ kalkaḥ śṛtaḥ śītaḥ phāṇṭaḥ kaṣāya iti
yantraniṣpīḍitāddravyādrasaḥ svarasa ucyate
yaḥ piṇḍo rasapiṣṭānāṃ sa kalkaḥ parikīrtitaḥ
vahnau tu kvathitaṃ dravyaṃ śṛtamāhuścikitsakāḥ
dravyād āpothitāttoye pratapte niśi saṃsthitāt
kaṣāyo yo 'bhiniryāti sa śītaḥ samudāhṛtaḥ
kṣiptvoṣṇatoye mṛditaṃ tatphāṇṭaṃ parikīrtitam
teṣāṃ yathāpūrvaṃ balādhikyam ataḥ kaṣāyakalpanā vyādhyāturabalāpekṣiṇī na tvevaṃ khalu sarvāṇi sarvatropayogīni bhavanti
By System Admin
Translation
Draft in progress