Sanskrit

Charak Samhita · 1.4 1.4.7

1.4.7

पञ्चविधं कषायकल्पनमिति तद्यथा स्वरसः कल्कः शृतः शीतः फाण्टः कषाय इति

यन्त्रनिष्पीडिताद्द्रव्याद्रसः स्वरस उच्यते

यः पिण्डो रसपिष्टानां स कल्कः परिकीर्तितः

वह्नौ तु क्वथितं द्रव्यं शृतमाहुश्चिकित्सकाः

द्रव्याद् आपोथितात्तोये प्रतप्ते निशि संस्थितात्

कषायो यो ऽभिनिर्याति स शीतः समुदाहृतः

क्षिप्त्वोष्णतोये मृदितं तत्फाण्टं परिकीर्तितम्

तेषां यथापूर्वं बलाधिक्यम् अतः कषायकल्पना व्याध्यातुरबलापेक्षिणी न त्वेवं खलु सर्वाणि सर्वत्रोपयोगीनि भवन्ति

Transliteration

pañcavidhaṃ kaṣāyakalpanamiti tadyathā svarasaḥ kalkaḥ śṛtaḥ śītaḥ phāṇṭaḥ kaṣāya iti

yantraniṣpīḍitāddravyādrasaḥ svarasa ucyate

yaḥ piṇḍo rasapiṣṭānāṃ sa kalkaḥ parikīrtitaḥ

vahnau tu kvathitaṃ dravyaṃ śṛtamāhuścikitsakāḥ

dravyād āpothitāttoye pratapte niśi saṃsthitāt

kaṣāyo yo 'bhiniryāti sa śītaḥ samudāhṛtaḥ

kṣiptvoṣṇatoye mṛditaṃ tatphāṇṭaṃ parikīrtitam

teṣāṃ yathāpūrvaṃ balādhikyam ataḥ kaṣāyakalpanā vyādhyāturabalāpekṣiṇī na tvevaṃ khalu sarvāṇi sarvatropayogīni bhavanti

By System Admin

Translation

Draft in progress