البيت 8.12
सर्वद्वाराणि संयम्य मनो हृदि निरुध्य च ।
मूर्ध्न्याधायात्मनः प्राणमास्थितो योगधारणाम् ॥
النقحرة
sarvadvārāṇi saṃyamya mano hṛdi nirudhya ca |
mūrdhnyādhāyātmanaḥ prāṇamāsthito yogadhāraṇām ||
بقلم Sanskrit System · مسودة آلية · @indic-transliteration/sanscript 1.3.3
الترجمة
శరీర ద్వారాలన్నిటినీ మూసి, మనస్సును హృదయంలో నిరోధించి, ప్రాణాన్ని శిరస్సులో నిలిపి, యోగధారణలో స్థిరపడి,
بقلم Sanskrit System · مسودة آلية · claude-opus-5-5 · 2026-11-08
الشرح
ఈ శ్లోకం తరువాతి శ్లోకంతో కలిసి ఒకే వాక్యంగా సాగుతుంది. మరణ సమయంలో యోగి చేసే అంతర్ముఖ సాధనను కృష్ణుడు వివరిస్తున్నాడు. అతడు ఇంద్రియాలనే దేహ ద్వారాలన్నిటినీ మూసివేస్తాడు, అంటే బాహ్య విషయాల నుండి ఇంద్రియాలను ఉపసంహరిస్తాడు. మనస్సును హృదయంలో నిలిపి, ప్రాణాన్ని శిరస్సు వైపు ఎక్కించి, యోగపు స్థిరమైన ధారణలో నిలుస్తాడు. ఈ వర్ణనలో దృష్టి క్రమంగా బయటి నుండి లోపలికి, కింది నుండి పైకి కదులుతుంది. ఇది ఏకాగ్రతను, ఆత్మనిగ్రహాన్ని సంపూర్ణంగా సాధించిన స్థితిని చిత్రిస్తుంది.
بقلم Sanskrit System · مسودة آلية · claude-opus-5-5 · 2026-11-08