البيت 8.12
सर्वद्वाराणि संयम्य मनो हृदि निरुध्य च ।
मूर्ध्न्याधायात्मनः प्राणमास्थितो योगधारणाम् ॥
النقحرة
sarvadvārāṇi saṃyamya mano hṛdi nirudhya ca |
mūrdhnyādhāyātmanaḥ prāṇamāsthito yogadhāraṇām ||
بقلم Sanskrit System · مسودة آلية · @indic-transliteration/sanscript 1.3.3
الترجمة
દેહનાં સર્વ દ્વારોને સંયમમાં રાખીને, મનને હૃદયમાં રોકીને, પોતાના પ્રાણને મસ્તકમાં સ્થાપીને, યોગધારણામાં સ્થિત થઈને,
بقلم Sanskrit System · مسودة آلية · claude-opus-5-5 · 2026-11-08
الشرح
શ્રીકૃષ્ણ મૃત્યુ સમયની યોગસાધનાનું વિગતે વર્ણન કરે છે. દેહનાં સર્વ દ્વાર, એટલે મન જેના દ્વારા બહાર જાય છે તે ઇન્દ્રિયો, બંધ કરાય છે. મનને હૃદયમાં રોકી રખાય છે. પ્રાણને ઉપર ખેંચીને મસ્તકમાં સ્થાપિત કરાય છે, અને યોગી યોગની એકાગ્રતા, ધારણા, માં દૃઢ રહે છે. આ સૂચનાઓ જીવનને અંદર અને ઉપર ખેંચવાની પ્રાચીન શિસ્ત પ્રતિબિંબિત કરે છે. વાક્ય આગલા શ્લોકમાં ચાલુ રહે છે, જે આ અંતિમ ક્રિયા સાથે આવતા પવિત્ર નાદનું નામ આપે છે.
بقلم Sanskrit System · مسودة آلية · claude-opus-5-5 · 2026-11-08