البيت 6.34
चञ्चलं हि मनः कृष्ण प्रमाथि बलवद् दृढम् ।
तस्याहं निग्रहं मन्ये वायोरिव सुदुष्करम् ॥
النقحرة
cañcalaṃ hi manaḥ kṛṣṇa pramāthi balavad dṛḍham |
tasyāhaṃ nigrahaṃ manye vāyoriva suduṣkaram ||
بقلم Sanskrit System · مسودة آلية · @indic-transliteration/sanscript 1.3.3
الترجمة
ਕਿਉਂਕਿ ਹੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਮਨ ਚੰਚਲ, ਮਥ ਦੇਣ ਵਾਲਾ, ਬਲਵਾਨ ਅਤੇ ਅੜੀਅਲ ਹੈ। ਉਸਨੂੰ ਰੋਕਣਾ ਮੈਨੂੰ ਹਵਾ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਵਾਂਗ ਔਖਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ।
بقلم Sanskrit System · مسودة آلية · claude-opus-5-5 · 2026-11-08
الشرح
ਅਰਜੁਨ ਮਨ ਦਾ ਜਿਉਂਦਾ ਵਰਣਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਚੰਚਲ ਹੈ, ਪ੍ਰਮਾਥੀ ਭਾਵ ਹਲਚਲ ਮਚਾਉਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਬਲਵਾਨ ਹੈ ਅਤੇ ਅੜੀਅਲ ਹੈ। ਉਸਨੂੰ ਰੋਕਣਾ ਹਵਾ ਨੂੰ ਮੁੱਠੀ ਵਿੱਚ ਬੰਨ੍ਹਣ ਵਾਂਗ ਹੈ। ਇਹ ਉਪਮਾ ਬਹੁਤ ਢੁਕਵੀਂ ਹੈ: ਹਵਾ ਦਿਸਦੀ ਨਹੀਂ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਵਗਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਬੰਧਨ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦੀ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਹਵਾ ਤੋਂ ਬਚੀ ਥਾਂ ਵਿੱਚ ਦੀਵਾ ਨਹੀਂ ਹਿੱਲਦਾ; ਅਰਜੁਨ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮਨ ਆਪ ਹੀ ਉਹ ਹਵਾ ਹੈ।
بقلم Sanskrit System · مسودة آلية · claude-opus-5-5 · 2026-11-08