البيت 6.26
यतो यतो निश्चरति मनश्चञ्चलमस्थिरम् ।
ततस्ततो नियम्यैतदात्मन्येव वशं नयेत् ॥
النقحرة
yato yato niścarati manaścañcalamasthiram |
tatastato niyamyaitadātmanyeva vaśaṃ nayet ||
بقلم Sanskrit System · مسودة آلية · @indic-transliteration/sanscript 1.3.3
الترجمة
ਚੰਚਲ ਅਤੇ ਅਸਥਿਰ ਮਨ ਜਿੱਥੇ-ਜਿੱਥੇ ਭਟਕ ਕੇ ਜਾਵੇ, ਉੱਥੋਂ-ਉੱਥੋਂ ਉਸਨੂੰ ਮੋੜ ਕੇ ਆਤਮਾ ਵਿੱਚ ਹੀ ਵੱਸ ਕਰੇ।
بقلم Sanskrit System · مسودة آلية · claude-opus-5-5 · 2026-11-08
الشرح
ਇਹ ਸਲੋਕ ਧਿਆਨ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਿਹਾਰਕ ਸਿੱਖਿਆ ਹੈ। ਮਨ ਭਟਕੇਗਾ, ਇਹ ਮੰਨ ਕੇ ਚੱਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਵੀ ਬੇਚੈਨ ਅਤੇ ਅਸਥਿਰ ਮਨ ਕਿਤੇ ਹੋਰ ਭੱਜ ਜਾਵੇ, ਉੱਥੋਂ ਉਸਨੂੰ ਵਾਪਸ ਖਿੱਚ ਕੇ ਆਤਮਾ ਵਿੱਚ ਟਿਕਾਉਣਾ ਹੈ। ਧਿਆਨ ਦਾ ਅਰਥ ਇਹ ਨਹੀਂ ਕਿ ਮਨ ਕਦੇ ਨਾ ਭਟਕੇ, ਸਗੋਂ ਇਹ ਕਿ ਹਰ ਵਾਰ ਉਸਨੂੰ ਧੀਰਜ ਨਾਲ ਮੋੜ ਲਿਆਂਦਾ ਜਾਵੇ। ਇਹ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਮੋੜਨਾ ਹੀ ਅਭਿਆਸ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਨਿਰਾਸ਼ ਹੋਣ ਦੀ ਕੋਈ ਲੋੜ ਨਹੀਂ।
بقلم Sanskrit System · مسودة آلية · claude-opus-5-5 · 2026-11-08