البيت 6.23
तं विद्याद् दुःखसंयोगवियोगं योगसंज्ञितम् ।
स निश्चयेन योक्तव्यो योगोऽनिर्विण्णचेतसा ॥
النقحرة
taṃ vidyād duḥkhasaṃyogaviyogaṃ yogasaṃjñitam |
sa niścayena yoktavyo yogo'nirviṇṇacetasā ||
بقلم Sanskrit System · مسودة آلية · @indic-transliteration/sanscript 1.3.3
الترجمة
त्यालाच योग म्हणतात हे जाण: दुःखाच्या संयोगातून वियोग. हा योग निश्चयाने आणि उदास न होणाऱ्या मनाने करावा.
بقلم Sanskrit System · مسودة آلية · claude-opus-5-5 · 2026-11-08
الشرح
चार श्लोकांची ही मालिका योगाच्या एका अनोख्या व्याख्येने पूर्ण होते: दुःखसंयोगवियोग, म्हणजे दुःखाशी असलेल्या संयोगातून सुटका. योग म्हणजे जोडणे, पण येथे तो दुःखापासून तोडणे असे सांगितले आहे. हा शब्दखेळ अर्थपूर्ण आहे: परम सत्याशी जोडले जाणे म्हणजेच दुःखापासून वेगळे होणे. पुढे कृष्ण सांगतो की हा योग निश्चयाने आणि अनिर्विण्णचेतसा, म्हणजे निराश न होणाऱ्या मनाने करावा. साधनेत अडथळे येतात, प्रगती मंद वाटते, पण धीर सोडू नये. हा व्यावहारिक सल्ला प्रत्येक साधकासाठी महत्त्वाचा आहे.
بقلم Sanskrit System · مسودة آلية · claude-opus-5-5 · 2026-11-08