البيت 6.16
नात्यश्नतस्तु योगोऽस्ति न चैकान्तमनश्नतः ।
न चातिस्वप्नशीलस्य जाग्रतो नैव चार्जुन ॥
النقحرة
nātyaśnatastu yogo'sti na caikāntamanaśnataḥ |
na cātisvapnaśīlasya jāgrato naiva cārjuna ||
بقلم Sanskrit System · مسودة آلية · @indic-transliteration/sanscript 1.3.3
الترجمة
అర్జునా, అతిగా తినేవాడికి యోగం సిద్ధించదు, అసలు తిననివాడికీ సిద్ధించదు. అతిగా నిద్రపోయేవాడికీ, మరీ ఎక్కువగా మేలుకొని ఉండేవాడికీ సిద్ధించదు.
بقلم Sanskrit System · مسودة آلية · claude-opus-5-5 · 2026-11-08
الشرح
సాధనను వర్ణించిన తరువాత శ్రీకృష్ణుడు అతివాదాల గురించి హెచ్చరిస్తాడు. అతిగా తినేవాడికీ పూర్తిగా ఉపవసించేవాడికీ, అతిగా నిద్రించేవాడికీ మరీ ఎక్కువగా మేల్కొని ఉండేవాడికీ యోగం ఫలించదు. తీవ్ర తపస్సును తరచు మెచ్చుకునే సంప్రదాయంలో ఇది గమనార్హమైన ప్రకటన. మనసు స్థిరంగా ఉండాలంటే శరీరాన్ని అతిగా లాలించకూడదు, శిక్షించకూడదు అని గీత పట్టుబడుతుంది. తరువాత వచ్చే మితం అనే సానుకూల సూత్రానికి ఈ శ్లోకం పునాది వేస్తుంది. సాధన అంటే శరీరంతో యుద్ధం కాదు, దానితో సామరస్యం అని ఇది సూచిస్తుంది.
بقلم Sanskrit System · مسودة آلية · claude-opus-5-5 · 2026-11-08