البيت 5.9
प्रलपन्विसृजन्गृह्णन्नुन्मिषन्निमिषन्नपि ।
इन्द्रियाणीन्द्रियार्थेषु वर्तन्त इति धारयन् ॥
النقحرة
pralapanvisṛjangṛhṇannunmiṣannimiṣannapi |
indriyāṇīndriyārtheṣu vartanta iti dhārayan ||
بقلم Sanskrit System · مسودة آلية · @indic-transliteration/sanscript 1.3.3
الترجمة
बोलताना, त्यागताना, ग्रहण करताना, डोळे उघडताना आणि मिटतानाही, केवळ इंद्रिये आपापल्या विषयांत वावरत आहेत अशी त्याची दृढ धारणा असते.
بقلم Sanskrit System · مسودة آلية · claude-opus-5-5 · 2026-11-08
الشرح
आधीच्या श्लोकातील यादी येथे पूर्ण होते: बोलणे, मलमूत्र विसर्जन करणे, हाताने घेणे, डोळे उघडणे आणि मिटणे. अगदी लहानातली लहान क्रियाही या यादीत आहे, जणू कोणतीही क्रिया या तत्त्वाबाहेर नाही हे दाखवण्यासाठी. योगी जाणतो की इंद्रियेच इंद्रियार्थांमध्ये, म्हणजे विषयांमध्ये वावरत आहेत. हा विचार तिसऱ्या अध्यायातील गुण गुणांमध्ये वावरतात या विधानाशी जुळतो. धारयन्, म्हणजे दृढपणे धरून ठेवणे, हा शब्द दाखवतो की ही जाणीव सतत टिकवावी लागते. ती एकदा मिळवून विसरण्याची गोष्ट नाही.
بقلم Sanskrit System · مسودة آلية · claude-opus-5-5 · 2026-11-08