السنسكريتية

ये हि संस्पर्शजा भोगा दुःखयोनय एव ते ।

आद्यन्तवन्तः कौन्तेय न तेषु रमते बुधः ॥

5.22

النقحرة

ye hi saṃsparśajā bhogā duḥkhayonaya eva te |

ādyantavantaḥ kaunteya na teṣu ramate budhaḥ ||

بقلم Sanskrit System · مسودة آلية · @indic-transliteration/sanscript 1.3.3

الترجمة

जो ये इन्द्रिय तथा विषयों के संयोग से उत्पन्न होने वाले सब भोग हैं, यद्यपि विषयी पुरुषों को सुखरूप भासते हैं, तो भी दुःख के ही हेतु हैं और आदि-अन्तवाले अर्थात अनित्य हैं। इसलिए हे अर्जुन! बुद्धिमान विवेकी पुरुष उनमें नहीं रमता

من جدول المالك · +1 أخرى

كلمة بكلمة

بقلم Sanskrit System · مسودة آلية · claude-opus-5-5 · 2026-11-08

الشرح

श्रीकृष्ण इन्द्रियसुख की सीमाएँ समझाते हैं। विषयों के सम्पर्क से उत्पन्न भोग दुःखयोनि, अर्थात् दुःख के स्रोत, हैं। वे आरम्भ होते हैं और समाप्त होते हैं, और उनका अन्त हानि, लालसा या निराशा लाता है। इसलिए बुध, अर्थात् ज्ञानी, उनमें आनन्द नहीं खोजता। यह श्लोक कठोर आत्मनिषेध का आह्वान नहीं, बल्कि बाहरी वस्तुओं पर निर्भर सुख के स्वरूप पर एक स्पष्ट दृष्टि है। यह दूसरे अध्याय के इस उपदेश की गूँज है कि अनुभूतियाँ आती-जाती हैं और उन्हें धैर्य से सहना चाहिए।

بقلم Sanskrit System · مسودة آلية · claude-opus-5-5 · 2026-11-08