البيت 3.5
न हि कश्चित्क्षणमपि जातु तिष्ठत्यकर्मकृत् ।
कार्यते ह्यवशः कर्म सर्वः प्रकृतिजैर्गुणैः ॥
النقحرة
na hi kaścitkṣaṇamapi jātu tiṣṭhatyakarmakṛt |
kāryate hyavaśaḥ karma sarvaḥ prakṛtijairguṇaiḥ ||
بقلم Sanskrit System · مسودة آلية · @indic-transliteration/sanscript 1.3.3
الترجمة
કોઈ પણ ક્ષણભર પણ કર્મ કર્યા વિના રહી શકતું નથી, કારણ કે પ્રકૃતિમાંથી જન્મેલા ગુણો સૌને પરવશ થઈને કર્મ કરાવે છે.
بقلم Sanskrit System · مسودة آلية · claude-opus-5-5 · 2026-11-08
الشرح
શ્રીકૃષ્ણ સમજાવે છે કે સંપૂર્ણ અકર્મ શા માટે અશક્ય છે. દરેક જીવ પ્રકૃતિ (પ્રકૃતિ), એટલે સતત પ્રવૃત્ત ભૌતિક જગત, માંથી ઊપજતા ગુણો (ગુણ)થી ગતિ પામે છે. શ્વાસ લેવો, વિચારવું, સ્થિર બેસવું પણ કર્મનાં રૂપ છે. તેથી સાચી પસંદગી કર્મ કરવા કે ન કરવા વચ્ચે નહીં, બંધનમાં કર્મ કરવા અને મુક્ત રીતે કર્મ કરવા વચ્ચે છે. આ શ્લોક પ્રકૃતિ અને ગુણોનો પરિચય આપે છે, જે ગીતામાં આગળ કેન્દ્રીય બને છે. અહીં તે વ્યવહારુ મુદ્દો સાધે છે: કર્મ ટાળી ન શકાય, તેથી તેનું રૂપાંતર કરવું જોઈએ.
بقلم Sanskrit System · مسودة آلية · claude-opus-5-5 · 2026-11-08