البيت 3.40
इन्द्रियाणि मनो बुद्धिरस्याधिष्ठानमुच्यते ।
एतैर्विमोहयत्येष ज्ञानमावृत्य देहिनम् ॥
النقحرة
indriyāṇi mano buddhirasyādhiṣṭhānamucyate |
etairvimohayatyeṣa jñānamāvṛtya dehinam ||
بقلم Sanskrit System · مسودة آلية · @indic-transliteration/sanscript 1.3.3
الترجمة
इन्द्रिय, मन र बुद्धिलाई यसको बासस्थान भनिन्छ। तिनैमार्फत यसले ज्ञानलाई ढाकेर देहधारीलाई मोहित पार्छ।
بقلم Sanskrit System · مسودة آلية · claude-opus-5-5 · 2026-11-08
الشرح
कृष्ण कामना कहाँ बस्छ भनी बताउनुहुन्छ: इन्द्रिय, मन र बुद्धिमा। यी यसका किल्ला हुन्। त्यहाँबाट यसले ज्ञानलाई धमिल्याउँछ र देहधारी आत्मालाई अलमल्याउँछ। श्लोक शत्रु कहाँ मोर्चा बाँधेर बसेको छ भनी बताउने सेनापतिजस्तो व्यावहारिक छ। कामनाले इन्द्रिय, मन र बुद्धिमार्फत काम गर्छ भने त्यसविरुद्धको लडाइँ पनि त्यहीँ लड्नुपर्छ। यसले यो पनि देखाउँछ कि तीनमध्ये सबैभन्दा उच्च बुद्धि पनि सजग नभए कब्जामा पर्न सक्छ।
بقلم Sanskrit System · مسودة آلية · claude-opus-5-5 · 2026-11-08