البيت 3.34
इन्द्रियस्येन्द्रियस्यार्थे रागद्वेषौ व्यवस्थितौ ।
तयोर्न वशमागच्छेत्तौ ह्यस्य परिपन्थिनौ ॥
النقحرة
indriyasyendriyasyārthe rāgadveṣau vyavasthitau |
tayorna vaśamāgacchettau hyasya paripanthinau ||
بقلم Sanskrit System · مسودة آلية · @indic-transliteration/sanscript 1.3.3
الترجمة
हरेक इन्द्रियको आफ्नो विषयप्रति राग र द्वेष रहेको हुन्छ। मानिसले तिनको वशमा पर्नुहुँदैन, किनभने ती उसका बाटोका शत्रु हुन्।
بقلم Sanskrit System · مسودة آلية · claude-opus-5-5 · 2026-11-08
الشرح
कृष्ण प्रकृतिभित्र निगरानी गर्नुपर्ने कुराको नाम लिनुहुन्छ। हरेक इन्द्रियमा आफ्ना विषयप्रति राग अर्थात् आकर्षण र द्वेष अर्थात् विकर्षण हुन्छ। यी प्रतिक्रिया स्वाभाविक रूपमा उठ्छन्, तर तिनको नियन्त्रणमा पर्नुहुँदैन, किनभने ती परिपन्थी, अर्थात् बाटोमा ढुकेर बसेका लुटेरा हुन्। श्लोकले अघिल्लोलाई परिष्कृत गर्छ। स्वभावलाई कुल्चन सकिँदैन, तर त्यसका तान र धकेलाइबाट शासित हुनु पनि पर्दैन। काम हो आफ्नो स्वभावअनुसार कर्म गर्दै विवेक बिगार्ने मनपर्ने र नपर्नेबाट नचलिनु।
بقلم Sanskrit System · مسودة آلية · claude-opus-5-5 · 2026-11-08