البيت 3.34
इन्द्रियस्येन्द्रियस्यार्थे रागद्वेषौ व्यवस्थितौ ।
तयोर्न वशमागच्छेत्तौ ह्यस्य परिपन्थिनौ ॥
النقحرة
indriyasyendriyasyārthe rāgadveṣau vyavasthitau |
tayorna vaśamāgacchettau hyasya paripanthinau ||
بقلم Sanskrit System · مسودة آلية · @indic-transliteration/sanscript 1.3.3
الترجمة
प्रत्येक इंद्रियाचे त्याच्या विषयाविषयी राग आणि द्वेष ठरलेले असतात. मनुष्याने त्यांच्या अधीन होऊ नये, कारण ते मार्गातील शत्रू आहेत.
بقلم Sanskrit System · مسودة آلية · claude-opus-5-5 · 2026-11-08
الشرح
कृष्ण आधीच्या श्लोकाला संतुलन देतो. प्रत्येक इंद्रियात आपल्या विषयाविषयी आकर्षण आणि तिरस्कार नैसर्गिकरीत्या असतात: डोळ्यांना सुंदर दृश्य आवडते, कुरूप नाही. हे स्वाभाविक आहे, आणि ते नाकारता येत नाही. पण त्यांच्या वश होणे ही वेगळी गोष्ट आहे. राग आणि द्वेष साधकाच्या मार्गातील परिपंथी, म्हणजे वाटमारे आहेत. ते प्रवाशाला लुटतात. म्हणून स्वभावाचे अनुसरण करताना या दोन भावनांच्या ताब्यात जाऊ नये. येथे मानवी स्वातंत्र्याचा अवकाश दिसतो: स्वभाव बदलता येत नाही, पण त्याला कसा प्रतिसाद द्यायचा ते निवडता येते.
بقلم Sanskrit System · مسودة آلية · claude-opus-5-5 · 2026-11-08