البيت 3.33
सदृशं चेष्टते स्वस्याः प्रकृतेर्ज्ञानवानपि ।
प्रकृतिं यान्ति भूतानि निग्रहः किं करिष्यति ॥
النقحرة
sadṛśaṃ ceṣṭate svasyāḥ prakṛterjñānavānapi |
prakṛtiṃ yānti bhūtāni nigrahaḥ kiṃ kariṣyati ||
بقلم Sanskrit System · مسودة آلية · @indic-transliteration/sanscript 1.3.3
الترجمة
ज्ञानी मनुष्यही आपल्या प्रकृतीनुसार वागतो. प्राणी आपल्या स्वभावाचे अनुसरण करतात; दडपण्याने काय साध्य होणार?
بقلم Sanskrit System · مسودة آلية · claude-opus-5-5 · 2026-11-08
الشرح
कृष्ण मानवी स्वभावाचे एक सत्य सांगतो. ज्ञानी असो वा अज्ञानी, प्रत्येकजण आपल्या प्रकृतीनुसार वागतो. प्रकृती म्हणजे येथे स्वभाव, जो पूर्वसंस्कारांनी आणि गुणांनी बनलेला आहे. निग्रह, म्हणजे बळजबरीने दडपणे, याने फारसे साध्य होत नाही. हा श्लोक काही वाचकांना नियतिवादी वाटतो, जणू मनुष्य स्वभावाचा गुलाम आहे. पण पुढच्या श्लोकात कृष्ण स्पष्ट करतो की स्वभावाचे अनुसरण करणे आणि राग-द्वेषाच्या आहारी जाणे यात फरक आहे. स्वभाव दडपण्याऐवजी त्याला योग्य दिशा द्यावी, असा अर्थ अनेक भाष्यकार घेतात.
بقلم Sanskrit System · مسودة آلية · claude-opus-5-5 · 2026-11-08