البيت 2.68
तस्माद्यस्य महाबाहो निगृहीतानि सर्वशः ।
इन्द्रियाणीन्द्रियार्थेभ्यस्तस्य प्रज्ञा प्रतिष्ठिता ॥
النقحرة
tasmādyasya mahābāho nigṛhītāni sarvaśaḥ |
indriyāṇīndriyārthebhyastasya prajñā pratiṣṭhitā ||
بقلم Sanskrit System · مسودة آلية · @indic-transliteration/sanscript 1.3.3
الترجمة
म्हणून हे महाबाहो, ज्याची इंद्रिये विषयांपासून सर्व प्रकारे आवरलेली आहेत, त्याची प्रज्ञा स्थिर असते.
بقلم Sanskrit System · مسودة آلية · claude-opus-5-5 · 2026-11-08
الشرح
कृष्ण इंद्रियनिग्रहाच्या चर्चेचा निष्कर्ष काढतो. हा श्लोक आधीच्या एका श्लोकाचा शेवटचा भाग जवळजवळ तसाच पुन्हा सांगतो, ज्यामुळे हा मुद्दा अधोरेखित होतो. अर्जुनाला महाबाहो, म्हणजे बलवान बाहूंचा, असे संबोधणे सूचक आहे: खरा पराक्रम बाहूंच्या बळात नव्हे, तर इंद्रियांवरील विजयात आहे. सर्वशः म्हणजे पूर्णपणे, सर्व बाजूंनी. इंद्रियनिग्रह अर्धवट असेल तर उपयोगी नाही, कारण एकही मोकळे इंद्रिय मनाला भरकटवू शकते. हा निष्कर्ष स्थितप्रज्ञाच्या लक्षणांचा एक महत्त्वाचा भाग आहे.
بقلم Sanskrit System · مسودة آلية · claude-opus-5-5 · 2026-11-08