البيت 2.63
क्रोधाद्भवति सम्मोहः सम्मोहात्स्मृतिविभ्रमः ।
स्मृतिभ्रंशाद् बुद्धिनाशो बुद्धिनाशात्प्रणश्यति ॥
النقحرة
krodhādbhavati sammohaḥ sammohātsmṛtivibhramaḥ |
smṛtibhraṃśād buddhināśo buddhināśātpraṇaśyati ||
بقلم Sanskrit System · مسودة آلية · @indic-transliteration/sanscript 1.3.3
الترجمة
ક્રોધમાંથી મોહ થાય છે, મોહમાંથી સ્મૃતિ ભ્રમિત થાય છે, સ્મૃતિ ભ્રષ્ટ થતાં બુદ્ધિનો નાશ થાય છે, અને બુદ્ધિનો નાશ થતાં મનુષ્ય નષ્ટ થાય છે.
بقلم Sanskrit System · مسودة آلية · claude-opus-5-5 · 2026-11-08
الشرح
સાંકળ આગળ ચાલે છે. ક્રોધમાંથી મોહ (સંમોહ) ઊપજે છે; મોહમાંથી સ્મૃતિનો ગૂંચવાડો; સ્મૃતિ ગુમાવવાથી બુદ્ધિ (બુદ્ધિ)નો નાશ; અને બુદ્ધિના નાશથી વ્યક્તિનું પતન. અહીં સ્મૃતિ એટલે કદાચ પોતાનાં મૂલ્યો અને શીખેલા પાઠોનું સ્મરણ. ક્રોધ નિર્ણયને ધૂંધળો કરે છે, વ્યક્તિ જે જાણે છે તે ભૂલી જાય છે, અને પછી વિવેક નિષ્ફળ જાય છે. પાછલા શ્લોક સાથે મળીને આ એક સ્પષ્ટ નકશો આપે છે કે વિચારની નાની ટેવ કેવી રીતે પગલે પગલે મોટા પતન સુધી લઈ જાય.
بقلم Sanskrit System · مسودة آلية · claude-opus-5-5 · 2026-11-08