البيت 2.62
ध्यायतो विषयान्पुंसः सङ्गस्तेषूपजायते ।
सङ्गात्सञ्जायते कामः कामात्क्रोधोऽभिजायते ॥
النقحرة
dhyāyato viṣayānpuṃsaḥ saṅgasteṣūpajāyate |
saṅgātsañjāyate kāmaḥ kāmātkrodho'bhijāyate ||
بقلم Sanskrit System · مسودة آلية · @indic-transliteration/sanscript 1.3.3
الترجمة
ਜਦੋਂ ਮਨੁੱਖ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦਾ ਚਿੰਤਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਲਗਾਵ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਲਗਾਵ ਤੋਂ ਕਾਮਨਾ ਉਪਜਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਕਾਮਨਾ ਤੋਂ ਕ੍ਰੋਧ।
بقلم Sanskrit System · مسودة آلية · claude-opus-5-5 · 2026-11-08
الشرح
ਇਹ ਸਲੋਕ ਅਤੇ ਅਗਲਾ ਕਾਰਨਾਂ ਦੀ ਉਸ ਲੜੀ ਦਾ ਬਿਆਨ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਕਦਮ-ਦਰ-ਕਦਮ ਬਰਬਾਦੀ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਮਨੁੱਖ ਮਨ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਬਾਰੇ ਸੋਚਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਲਗਾਵ (ਸੰਗ) ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਲਗਾਵ ਤੋਂ ਕਾਮ ਜੰਮਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਕਾਮ ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟ ਪੈਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਕ੍ਰੋਧ ਉੱਠਦਾ ਹੈ। ਲੜੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਿਸੇ ਕਰਮ ਨਾਲ ਨਹੀਂ, ਸਿਰਫ਼ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਸੋਚਣ ਨਾਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਮਨ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾ ਬਚਾਅ ਹੈ।
بقلم Sanskrit System · مسودة آلية · claude-opus-5-5 · 2026-11-08