البيت 2.62
ध्यायतो विषयान्पुंसः सङ्गस्तेषूपजायते ।
सङ्गात्सञ्जायते कामः कामात्क्रोधोऽभिजायते ॥
النقحرة
dhyāyato viṣayānpuṃsaḥ saṅgasteṣūpajāyate |
saṅgātsañjāyate kāmaḥ kāmātkrodho'bhijāyate ||
بقلم Sanskrit System · مسودة آلية · @indic-transliteration/sanscript 1.3.3
الترجمة
વિષયોનું ચિંતન કરનાર મનુષ્યને તેમાં આસક્તિ થાય છે; આસક્તિમાંથી કામના જન્મે છે, અને કામનામાંથી ક્રોધ.
بقلم Sanskrit System · مسودة آلية · claude-opus-5-5 · 2026-11-08
الشرح
આ અને આગલો શ્લોક કારણોની એક સાંકળ વર્ણવે છે, જે પગલે પગલે વિનાશ તરફ લઈ જાય છે. વ્યક્તિ વિચારમાં વિષયોનું રટણ કરે ત્યારે તેમાં આસક્તિ (સંગ) ઊપજે છે. આસક્તિમાંથી કામના, કામ (કામ), આવે છે, અને કામના અટકે ત્યારે ક્રોધ આવે છે. આ શ્લોક સમસ્યાની શરૂઆત કર્મમાં નહીં, વારંવારના ચિંતનમાં જુએ છે. આપણે જેનું રટણ કરીએ તે આપણી ઇચ્છાને ઘડે છે, અને નિષ્ફળ ઇચ્છા ક્રોધમાં ફેરવાય છે. મનના વર્ણન તરીકે આ વિશ્લેષણ આજે પણ આશ્ચર્યજનક રીતે પ્રસ્તુત છે.
بقلم Sanskrit System · مسودة آلية · claude-opus-5-5 · 2026-11-08