البيت 2.58
यदा संहरते चायं कूर्मोऽङ्गानीव सर्वशः ।
इन्द्रियाणीन्द्रियार्थेभ्यस्तस्य प्रज्ञा प्रतिष्ठिता ॥
النقحرة
yadā saṃharate cāyaṃ kūrmo'ṅgānīva sarvaśaḥ |
indriyāṇīndriyārthebhyastasya prajñā pratiṣṭhitā ||
بقلم Sanskrit System · مسودة آلية · @indic-transliteration/sanscript 1.3.3
الترجمة
जखन ओ अपन इन्द्रिय सभ केँ विषय सँ पूर्णतः समेटि लैत अछि, जेना कछुआ अपन अंग समेटि लैत अछि, तखन ओकर प्रज्ञा दृढ़ता सँ स्थित होइत अछि।
بقلم Sanskrit System · مسودة آلية · claude-opus-5-5 · 2026-11-08
الشرح
कृष्ण एक सुन्दर उपमा दैत छथि। जेना कछुआ खतरा देखि अपन अंग समेटि लैत अछि, तहिना स्थितप्रज्ञ अपन इन्द्रिय सभ केँ विषय सँ समेटि लैत छथि। कछुआ अपन इच्छा सँ अंग बाहर निकालैत आ भीतर करैत अछि, आ ओहिना ज्ञानी अपन इन्द्रिय पर पूर्ण नियन्त्रण रखैत छथि। ई इन्द्रियक दमन नहि, बल्कि ओकर स्वामित्व अछि। जखन आवश्यक हो, ओ इन्द्रिय सभ केँ विषय सँ हटा सकैत छथि, आ एहि सँ हुनक प्रज्ञा स्थिर रहैत अछि।
بقلم Sanskrit System · مسودة آلية · claude-opus-5-5 · 2026-11-08