البيت 2.1
तं तथा कृपयाविष्टमश्रुपूर्णाकुलेक्षणम् ।
विषीदन्तमिदं वाक्यमुवाच मधुसूदनः ॥
النقحرة
taṃ tathā kṛpayāviṣṭamaśrupūrṇākulekṣaṇam |
viṣīdantamidaṃ vākyamuvāca madhusūdanaḥ ||
بقلم Sanskrit System · مسودة آلية · @indic-transliteration/sanscript 1.3.3
الترجمة
સંજયે કહ્યું: આ પ્રમાણે કરુણાથી ઘેરાયેલા, આંસુથી ભરેલી અને વ્યાકુળ આંખોવાળા, વિષાદમાં ડૂબેલા અર્જુનને મધુસૂદને આ વચન કહ્યું.
بقلم Sanskrit System · مسودة آلية · claude-opus-5-5 · 2026-11-08
الشرح
અધ્યાયની શરૂઆત સંજયથી થાય છે, જે અંધ રાજા ધૃતરાષ્ટ્રને રણભૂમિનું દૃશ્ય વર્ણવે છે. પહેલા અધ્યાયના અંતે અર્જુને ધનુષ્ય નીચે મૂક્યું હતું; અહીં સંજય તેને કરુણાથી ઘેરાયેલો, આંસુભર્યો અને ડૂબતો વર્ણવે છે. શ્રીકૃષ્ણને મધુ દૈત્યનો વધ કરનાર મધુસૂદન કહેવાયા છે, જે શાંતિથી યાદ અપાવે છે કે બોલનાર પહેલાં પણ વિનાશક શક્તિઓનો સામનો કરી ચૂક્યા છે. આ શ્લોક આગળની દરેક વાતની ભાવભૂમિ રચે છે: ઉપદેશ કોઈ પાઠશાળામાં નહીં, ભાંગી પડવાની ક્ષણે શરૂ થાય છે અને સાચા માનવીય સંકટનો ઉત્તર આપે છે.
بقلم Sanskrit System · مسودة آلية · claude-opus-5-5 · 2026-11-08