البيت 18.41
ब्राह्मणक्षत्रियविशां शूद्राणां च परन्तप ।
कर्माणि प्रविभक्तानि स्वभावप्रभवैर्गुणैः ॥
النقحرة
brāhmaṇakṣatriyaviśāṃ śūdrāṇāṃ ca parantapa |
karmāṇi pravibhaktāni svabhāvaprabhavairguṇaiḥ ||
بقلم Sanskrit System · مسودة آلية · @indic-transliteration/sanscript 1.3.3
الترجمة
हे परंतप! ब्राह्मण, क्षत्रिय और वैश्यों के तथा शूद्रों के कर्म स्वभाव से उत्पन्न गुणों द्वारा विभक्त किए गए हैं
من جدول المالك · +1 أخرى
हे परन्तप, ब्राह्मणों, क्षत्रियों और वैश्यों के तथा शूद्रों के कर्म भी स्वभाव से उत्पन्न गुणों के अनुसार बाँटे गए हैं।
بقلم Sanskrit System · مسودة آلية · claude-opus-5-5 · 2026-11-08 · +1 أخرى
كلمة بكلمة
بقلم Sanskrit System · مسودة آلية · claude-opus-5-5 · 2026-11-08
الشرح
श्रीकृष्ण सामाजिक व्यवस्था की ओर मुड़ते हैं। ब्राह्मण, क्षत्रिय, वैश्य और शूद्र, उस समय के समाज के इन चार वर्णों के कर्म, हर व्यक्ति के स्वभाव से उत्पन्न गुणों के अनुसार बाँटे गए हैं। यह श्लोक सामाजिक भूमिकाओं को विशेषाधिकार पर नहीं, भीतरी गुणों पर आधारित करता है। पाठक लम्बे समय से इस पर विचार करते आए हैं कि इसका अर्थ जन्म से तय व्यवस्था है या स्वभाव और कार्य का मेल। आगे का प्रसंग हर वर्ण का उसके विशिष्ट गुणों और कार्यों के द्वारा वर्णन करता है।
بقلم Sanskrit System · مسودة آلية · claude-opus-5-5 · 2026-11-08