البيت 18.35
यया स्वप्नं भयं शोकं विषादं मदमेव च ।
न विमुञ्चति दुर्मेधा धृतिः सा पार्थ तामसी ॥
النقحرة
yayā svapnaṃ bhayaṃ śokaṃ viṣādaṃ madameva ca |
na vimuñcati durmedhā dhṛtiḥ sā pārtha tāmasī ||
بقلم Sanskrit System · مسودة آلية · @indic-transliteration/sanscript 1.3.3
الترجمة
हे पार्था, जिच्यामुळे दुर्बुद्धी माणूस निद्रा, भय, शोक, विषाद आणि मद सोडत नाही, ती धृती तामसी होय.
بقلم Sanskrit System · مسودة آلية · claude-opus-5-5 · 2026-11-08
الشرح
तामसी धृती म्हणजे तो हट्टीपणा ज्यामुळे मंदबुद्धी माणूस झोप, भय, शोक, खिन्नता आणि उद्दामपणा सोडायला नकार देतो. ही चुकीच्या दिशेने चिकाटी आहे, मनाला दुर्बल आणि काळोखे करणाऱ्या गोष्टींवरची घट्ट पकड. धृती नेहमीच सद्गुण नसते, हे हा श्लोक दाखवतो; दुःख देणाऱ्या सवयींनाही माणूस मोठ्या चिकाटीने चिकटून राहू शकतो. यादीतील शोक आणि विषाद संवादाच्या आरंभीच्या अर्जुनाच्या अवस्थेची आठवण करून देतात, आणि त्यापासून सुटका हेच संवादाचे ध्येय आहे.
بقلم Sanskrit System · مسودة آلية · claude-opus-5-5 · 2026-11-08