البيت 18.14
अधिष्ठानं तथा कर्ता करणं च पृथग्विधम् ।
विविधाश्च पृथक्चेष्टा दैवं चैवात्र पञ्चमम् ॥
النقحرة
adhiṣṭhānaṃ tathā kartā karaṇaṃ ca pṛthagvidham |
vividhāśca pṛthakceṣṭā daivaṃ caivātra pañcamam ||
بقلم Sanskrit System · مسودة آلية · @indic-transliteration/sanscript 1.3.3
الترجمة
અધિષ્ઠાન, કર્તા, જુદાં જુદાં કરણો, અનેક પ્રકારની અલગ અલગ ચેષ્ટાઓ, અને તેમાં પાંચમું દૈવ.
بقلم Sanskrit System · مسودة آلية · claude-opus-5-5 · 2026-11-08
الشرح
કૃષ્ણ દરેક કર્મના પાંચ ઘટકો ગણાવે છે. પહેલું અધિષ્ઠાન છે, એટલે આધાર, જેને સામાન્ય રીતે શરીર સમજવામાં આવે છે. બીજું કર્તા છે, જે કર્મ કરે છે એવો ભાવ. ત્રીજું કરણો છે, એટલે ઇન્દ્રિયો અને મન જેવાં સાધનો. ચોથું વિવિધ ચેષ્ટાઓ છે, એટલે શરીરની અંદરની અનેક ક્રિયાઓ. અને પાંચમું દૈવ છે, જેને કેટલાક ભાગ્ય, કેટલાક ઇન્દ્રિયોના અધિષ્ઠાતા દેવો, અને કેટલાક ભગવાનની ઇચ્છા તરીકે સમજે છે. આમાંનું કશું એકલું કર્મ પૂરું કરતું નથી.
بقلم Sanskrit System · مسودة آلية · claude-opus-5-5 · 2026-11-08